DeuDan.comĐều Đặn
Theo dõi vận động và giấc ngủ

Đánh dấu nếp 30 phút trước khi ngủ: tắt màn hình, hạ đèn và ba việc nhỏ trong một ô

Gom 30 phút trước khi ngủ thành một nếp ba việc rồi đánh dấu mỗi tối: chọn việc, đặt giờ bắt đầu, ghi ngày làm được, xử lý tối liên hoan và tối con quấy.

Dimly lit Vietnamese bedroom in Quang Ngai at night, a hand switching off a bedside lamp, phone placed face down on a wooden shelf across the room, soft shadows

Thay vì theo dõi từng việc lẻ như tắt điện thoại, tắt đèn, đọc sách, bạn có thể gom nửa giờ trước khi ngủ thành một nếp ba việc cố định, và mỗi tối chỉ đánh một dấu nếu làm đủ ba. Một ô duy nhất dễ nhớ, dễ ghi, và cho bạn thấy sau một tháng mình giữ được bao nhiêu tối yên tĩnh trước giờ ngủ.

Bài này nói về cách dựng và theo dõi nếp đó, không bàn sâu chuyện lướt mạng xã hội hay thời gian màn hình nói chung, vốn có bài riêng ở danh mục khác. Ở đây màn hình chỉ là một trong ba việc. Mỗi người có nhu cầu và hoàn cảnh ngủ khác nhau; nếu bạn bị mất ngủ kéo dài, nếp buổi tối có thể giúp nhưng không thay cho việc đi khám.

Vì sao nên theo dõi cả nếp thay vì từng việc

Khi mới muốn ngủ sớm hơn, người ta hay đặt một loạt quy tắc: không điện thoại sau 22 giờ, không cà phê sau buổi trưa, đọc sách mười trang, tắt đèn trước 23 giờ. Mỗi quy tắc một cột, mỗi tối năm ô phải điền. Sau một tuần, việc điền ô thành gánh nặng, nhất là vào đúng lúc cần thả lỏng nhất trong ngày.

Gom lại thành một nếp có lợi ở chỗ các việc nối vào nhau. Tắt màn hình dẫn tới hạ đèn, hạ đèn dẫn tới đọc vài trang hay chuẩn bị đồ cho sáng mai. Bạn không phải nhớ năm thứ, chỉ cần bắt đầu việc đầu tiên đúng giờ, phần còn lại tự trôi. Và cuối cùng chỉ có một câu hỏi: tối nay đủ nếp chưa.

Một ô cũng làm việc đọc lại đơn giản. Sau ba mươi tối, bạn đếm được số dấu, so với tháng trước. Nếu muốn biết việc nào trong ba việc hay bị bỏ, bạn chỉ cần thêm một chữ viết tắt vào những tối thiếu, không cần theo dõi cả ba cột mỗi ngày.

Cũng nên nói rõ: nếp buổi tối không bảo đảm bạn ngủ ngay. Có những tối làm đủ nếp vẫn nằm trằn trọc. Dấu tích ở đây ghi nhận việc bạn đã làm, không phải chấm điểm giấc ngủ. Tách hai chuyện ra giúp bạn không nản khi một đêm khó ngủ mặc dù đã cố.

Chọn ba việc cho nếp của bạn

Không có bộ ba nào đúng cho mọi người. Bảng dưới gợi ý một số việc thường được chọn và lý do; bạn chọn ba việc hợp với nhà mình.

ViệcVì sao hay được chọnLưu ý
Đặt điện thoại xa giường, úp mặt hoặc để phòng khácBớt cầm lên lướt theo phản xạNếu dùng điện thoại làm chuông báo, mua một chiếc đồng hồ báo thức rẻ tiền
Hạ đèn: tắt đèn trần, chỉ để đèn ngủ ánh vàngÁnh sáng dịu giúp cơ thể nhận ra đã tới giờ nghỉĐủ sáng để đi lại an toàn, nhất là nhà có người già
Chuẩn bị đồ cho sáng maiBớt một việc phải nghĩ khi nằm xuốngChỉ chuẩn bị vài thứ, không biến thành dọn nhà
Đọc vài trang sách giấyMột việc yên tĩnh thay chỗ cho màn hìnhChọn sách nhẹ, không phải tài liệu công việc
Rửa mặt, đánh răng, thay đồ ngủTín hiệu quen thuộc báo hiệu kết thúc ngàyLàm cùng một thứ tự mỗi tối
Viết ba dòng việc cần làm ngày maiĐỡ phải nhẩm lại việc khi nằmViết ra giấy rồi gấp sổ, không mở máy tính

Nên có ít nhất một việc liên quan tới màn hình, vì đó thường là thứ kéo dài giờ thức nhiều nhất. Phần còn lại chọn theo thứ thật sự giúp bạn chuyển từ trạng thái bận rộn sang nghỉ ngơi.

Dựng nếp và ô đánh dấu trong một tuần

Dựng nếp nên đi từng bước, không áp cả ba việc vào ngay tối đầu tiên nếu bạn đang quen thức khuya.

  1. Chọn giờ bắt đầu nếp, tính ngược từ giờ bạn muốn tắt đèn. Muốn tắt đèn lúc 23 giờ thì nếp bắt đầu 22 giờ 30.
  2. Viết ba việc theo thứ tự lên một mảnh giấy nhỏ, dán ở chỗ bạn làm việc đầu tiên, ví dụ cạnh ổ sạc điện thoại.
  3. Đặt một lời nhắc rung đúng giờ bắt đầu nếp. Lời nhắc chỉ báo bắt đầu, không báo từng việc.
  4. Mấy tối đầu, chỉ cần làm việc thứ nhất đúng giờ. Đánh dấu nửa ô nếu chỉ làm được việc đó.
  5. Từ tối thứ tư trở đi, làm đủ cả ba việc. Đủ ba thì đánh một dấu tích trọn.
  6. Mỗi sáng nhìn lại ô của tối qua, đánh dấu nếu tối qua quên ghi.

Đặt ô đánh dấu ở đâu cũng là chuyện đáng nghĩ. Nếu để trong ứng dụng điện thoại, bạn lại phải cầm điện thoại sau khi đã cất nó đi, trái với chính việc thứ nhất. Một tờ lịch nhỏ ở đầu giường hoặc mặt sau cửa phòng ngủ hợp hơn, hoặc đánh dấu vào sáng hôm sau.

Đặt giờ bắt đầu nếp: tính ngược từ giờ phải thức dậy

Giờ bắt đầu nếp quyết định gần như mọi thứ. Đặt sai, ngày nào bạn cũng trễ và ô đánh dấu trống dần. Cách đặt chắc nhất là đi ngược từ giờ bạn bắt buộc phải dậy, vì đó là mốc ít thay đổi nhất trong ngày. Ví dụ giả định: phải dậy lúc 6 giờ để đưa con đi học, muốn có khoảng bảy tiếng rưỡi nằm trên giường, thì tắt đèn lúc 22 giờ 30, và nếp bắt đầu lúc 22 giờ.

Sau đó so mốc vừa tính với nhịp sống thật. Nếu bạn thường xong việc nhà lúc 22 giờ 15 và cả nhà còn xem tivi tới 22 giờ 30, giờ bắt đầu 22 giờ là chưa thật. Hoặc lùi giờ bắt đầu, chấp nhận ngủ ít hơn mức mong muốn một chút trong giai đoạn đầu, hoặc dời một việc nhà sang buổi sáng. Hai lựa chọn đều được, miễn là bạn chọn có ý thức thay vì đặt một mốc đẹp trên giấy.

Nếu dữ liệu giờ ngủ của bạn cho thấy mỗi tối đang tắt đèn sau nửa đêm, đừng kéo ngay về 22 giờ 30. Kéo sớm mười lăm phút mỗi tuần hoặc mỗi hai tuần, và chỉ kéo tiếp khi đã giữ được mốc hiện tại phần lớn số tối. Cơ thể quen dần với giờ buồn ngủ mới, còn nếp thì không bị vỡ vì một mục tiêu quá xa.

Những tối khác thường: liên hoan, con quấy, làm thêm

Tối liên hoan, đám cưới. Về nhà muộn, giờ bắt đầu nếp đã qua. Làm nếp rút gọn: đặt điện thoại ra xa, hạ đèn, đi ngủ. Ghi chữ L bên cạnh ô. Không cần đánh dấu tích, cũng không coi là lỡ.

Tối con ốm, con quấy. Chăm con là việc chính, nếp gác lại. Để trống ô, ghi chữ C. Những tối như vậy không nằm trong quyền chọn của bạn, nên không đáng tính vào tỉ lệ.

Tối phải làm thêm việc công ty. Đây là tối khó nhất, vì màn hình là công cụ làm việc. Nếu được, đặt giờ ngừng làm việc trước giờ tắt đèn ít nhất nửa tiếng, rồi làm nếp từ đó. Nếu không được, ghi chữ T, và sau một tháng đếm số tối T để biết công việc lấn vào giấc ngủ bao nhiêu.

Tối đi xa, ngủ nhà người khác. Mang theo phần nếp làm được ở đâu cũng được: cất điện thoại, đọc vài trang. Ghi chú nơi ngủ để không so với tối ở nhà.

Tối không buồn ngủ chút nào. Vẫn làm nếp, vẫn đánh dấu. Nếu nằm mãi không ngủ được, nhiều khuyến nghị chung gợi ý rời giường làm một việc yên tĩnh trong ánh sáng dịu rồi quay lại khi buồn ngủ, thay vì nằm trằn trọc.

Đọc lại sau một tháng và chỉnh nếp

Sau ba mươi tối, đếm dấu tích trọn, nửa ô, và các chữ ghi chú. Ví dụ giả định: mười tám dấu trọn, bốn nửa ô, ba chữ L, hai chữ C, ba chữ T. Tỉ lệ tính trên những tối bạn có quyền chọn, tức là bỏ các tối C ra khỏi mẫu số, thì được mười tám trên hai mươi tám. Đó là một tháng khá đều.

Nhìn những nửa ô để biết việc nào hay bị bỏ. Nếu đa số nửa ô là vì đã cất điện thoại nhưng không hạ đèn, có lẽ việc hạ đèn chưa tiện: công tắc đèn ngủ xa, hoặc người khác trong nhà còn thức. Sửa bối cảnh, như đặt một chiếc đèn nhỏ ở đầu giường, thường hiệu quả hơn tự nhắc mình cố gắng.

Nếu tỉ lệ thấp, dưới một nửa, xem lại giờ bắt đầu. Đặt nếp quá sớm so với nhịp sống thật sẽ khiến ngày nào cũng trễ. Lùi giờ bắt đầu mười lăm phút, giữ thêm một tháng, rồi kéo dần lên sớm nếu thấy ổn. Nếp vừa sức giữ được lâu hơn nếp lý tưởng.

Bạn cũng có thể đặt bảng dấu tích nếp cạnh bảng ghi giờ ngủ nếu đang theo dõi cả hai. Không cần tính toán gì phức tạp; chỉ nhìn xem những tuần nhiều dấu nếp có đi cùng giờ lên giường ổn định hơn không. Nếu có, đó là lý do để bạn giữ nếp; nếu không thấy khác biệt, cũng chẳng sao, nếp vẫn đáng giữ vì nửa giờ yên tĩnh cuối ngày.

Cùng sống chung phòng: nếp của mình, nhịp của người khác

Nếp buổi tối hiếm khi chỉ của riêng một người. Vợ chồng, anh chị em ở chung phòng, ông bà ngủ sớm, con nhỏ ngủ muộn đều ảnh hưởng. Vài điều giúp nếp không thành chuyện va chạm:

  • Nói trước với người ngủ cùng về nếp của bạn và hỏi họ có muốn tham gia không, nhưng không ép.
  • Nếu người kia còn xem phim, dùng tai nghe hoặc chuyển sang phòng khác; thoả thuận một giờ tắt đèn chung cho những tối trong tuần.
  • Hạ đèn nhưng vẫn để đèn lối đi cho người lớn tuổi dậy đêm.
  • Không theo dõi hay chấm nếp của người khác; mỗi người tự đánh dấu ô của mình nếu muốn.
  • Với con nhỏ, nếp đi ngủ của trẻ có cách dựng riêng, có bài ở danh mục theo dõi cùng gia đình.

Ở nhiều nhà ở Việt Nam, phòng ngủ chung, nhà ống nhiều thế hệ là chuyện bình thường. Nếp đi ngủ của bạn vì thế cần linh hoạt, và đôi khi phần chắc chắn làm được chỉ là cất điện thoại đi. Như vậy vẫn là một nửa ô đáng ghi.

Câu hỏi thường gặp

Nếp trước khi ngủ nên kéo dài bao lâu?

Nửa giờ là mức nhiều người làm được, đủ để chuyển từ bận rộn sang nghỉ ngơi mà không chiếm quá nhiều buổi tối. Nếu nửa giờ quá dài với lịch của bạn, bắt đầu với mười lăm phút rồi kéo dần.

Có bắt buộc phải tắt hết màn hình không?

Không bắt buộc, nhưng màn hình, nhất là nội dung cuốn hút như mạng xã hội hay phim bộ, dễ khiến bạn thức lâu hơn dự định. Nếu cần nghe nhạc hay sách nói, đặt hẹn giờ tắt và úp màn hình xuống.

Đọc sách trên máy đọc sách có được tính là việc yên tĩnh không?

Tuỳ loại thiết bị và cách bạn dùng. Nếu thiết bị chỉ để đọc, không có thông báo, nhiều người thấy được. Nếu là máy tính bảng có đủ ứng dụng, khả năng bị kéo sang việc khác cao hơn; sách giấy an toàn hơn.

Làm đủ nếp mà vẫn không ngủ được thì sao?

Một vài đêm khó ngủ là bình thường. Nếu khó ngủ kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng ban ngày, hoặc kèm ngáy to, ngừng thở, buồn chán kéo dài, hãy đi khám. Nếp buổi tối là thói quen hỗ trợ, không phải cách chữa mất ngủ.

Có nên dùng ứng dụng để đánh dấu nếp buổi tối?

Được, nhưng mở ứng dụng sau khi đã cất điện thoại thì trái với nếp. Cách gọn là đánh dấu vào sáng hôm sau, hoặc dùng tờ lịch giấy ở đầu giường. Nếu dùng ứng dụng, đọc kỹ phần quyền riêng tư của dữ liệu thói quen.

Người ngủ cùng không muốn theo nếp thì làm sao?

Mỗi người có nhịp riêng. Bạn giữ phần việc làm được như cất điện thoại của mình, hạ đèn phía giường mình, và thoả thuận những điều chung như giờ tắt đèn trần. Không biến nếp thành chuyện bắt người kia phải theo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138