DeuDan.comĐều Đặn
Theo dõi vận động và giấc ngủ

Đánh dấu vận động lẫn trong sinh hoạt: đi cầu thang, đạp xe đi làm, làm vườn đều tính

Không có thời gian tập, bạn vẫn theo dõi được vận động: liệt kê việc tay chân sẵn có, đặt luật đánh dấu rõ ràng, ghi gọn cuối ngày.

Vietnamese office worker climbing a concrete stairwell of an apartment block in Da Nang, carrying a cloth bag, seen from behind, afternoon light through a window

Nếu bạn không có nổi ba mươi phút cho một buổi tập, hãy theo dõi những lần cơ thể đã vận động sẵn trong ngày: leo cầu thang, đạp xe đi làm, khiêng đồ, làm vườn, dắt chó đi dạo. Đặt một luật rõ ràng việc nào được tính, rồi đánh dấu mỗi tối. Bạn sẽ ngạc nhiên vì có những ngày vận động khá nhiều mà trước đó không hề tính.

Cách theo dõi này hợp với người làm ca, người chăm con nhỏ, người buôn bán từ sáng tới tối. Nó không thay thế lời khuyên của bác sĩ hay huấn luyện viên, và mức vận động hợp với mỗi người là khác nhau. Mục đích chỉ là nhìn thấy cho đúng những gì bạn đang làm, rồi từ đó thêm dần một chút, theo nhịp sống mà bạn đang có.

Vì sao vận động trong sinh hoạt hay bị bỏ sót

Nhiều người chỉ coi là "có vận động" khi đã thay đồ thể thao, ra sân hoặc mở một video tập. Mọi thứ khác bị xếp vào việc nhà, việc đi lại, không đáng tính. Hệ quả là tờ lịch theo dõi của họ trống trơn cả tuần, trong khi thật ra họ đã leo bốn tầng cầu thang khu tập thể mỗi ngày, xách hai bao gạo, hay đạp xe chở con đi học.

Khuyến nghị chung của Tổ chức Y tế Thế giới cho người trưởng thành không đòi vận động phải là thể thao. Đi bộ nhanh, đạp xe, làm vườn, việc nhà nặng đều được kể là hoạt động thể lực, miễn là cơ thể làm việc ở mức khiến nhịp thở nhanh hơn lúc nghỉ. Mức đủ hay chưa đủ thì tuỳ từng người, nhưng ít nhất bạn không nên gạt hết những việc này ra khỏi sổ.

Khi việc tay chân hằng ngày được ghi lại, có hai chuyện xảy ra. Bạn nhìn thấy mình không đến nỗi lười như vẫn tưởng, và điều đó giữ bạn tiếp tục theo dõi. Đồng thời, bạn nhận ra những ngày thật sự ít vận động, thường là ngày ngồi họp hoặc ngồi máy tính liền tám tiếng, để biết chỗ cần thêm vào.

Liệt kê việc tay chân bạn đang có sẵn

Bước đầu là ngồi viết ra những việc vận động lẫn trong tuần của mình. Bảng dưới là ví dụ giả định của vài kiểu người; bạn tự lập bảng của mình.

NgườiViệc vận động sẵn cóNgày hay thiếu
Nhân viên văn phòng ở chung cưĐi cầu thang thay thang máy vài tầng, đi bộ từ bãi gửi xe, xách đồ siêu thịThứ Ba, thứ Năm họp liền buổi
Mẹ có con nhỏBế con, đẩy xe, giặt giũ, lau nhà, đi chợ bộNgày con ốm, chỉ quanh quẩn trong phòng
Chủ tiệm tạp hoáKhuân hàng, xếp kệ, đi lấy hàngNgày vắng khách, ngồi trông quầy
Người đã nghỉ hưu ở quêLàm vườn, tưới rau, quét sân, đạp xe ra chợ xãNgày mưa, ở trong nhà
Sinh viên ở ký túc xáĐi bộ giữa các giảng đường, đạp xe đi làm thêmMùa thi, ngồi học cả ngày

Cột "ngày hay thiếu" quan trọng không kém cột việc sẵn có. Nó chỉ cho bạn chỗ cần bù, thay vì cố tăng vận động đều mọi ngày.

Đặt luật: việc gì thì được đánh dấu

Luật phải viết ra, không để trong đầu. Nếu không viết, cuối ngày bạn sẽ tự thương lượng với mình: hôm nay đi chợ có tính không, quét nhà mười phút có tính không. Ghi luật lên đầu trang sổ hoặc dòng đầu bảng tính để khỏi phân vân.

Đặt theo thời gian liền mạch, không theo cảm giác mệt. Ví dụ giả định một luật: "Đánh dấu khi có ít nhất 20 phút cộng dồn của việc khiến thở nhanh hơn bình thường, mỗi đợt từ 5 phút trở lên." Leo bốn tầng cầu thang hai lượt, đạp xe đi làm mười lăm phút, như vậy là đủ.

Tách việc nặng và việc nhẹ nếu cần. Có người muốn hai dấu: một dấu cho ngày có vận động nói chung, một dấu riêng cho ngày có việc nặng như khiêng đồ, đào đất, leo dốc. Hai dấu cho bạn thấy thêm chi tiết mà không làm sổ rối.

Giữ luật ít nhất bốn tuần trước khi sửa. Đổi luật mỗi tuần là cách nhanh nhất để dữ liệu không so được với nhau. Bốn tuần sau, nếu thấy luật quá dễ hay quá khó, sửa một lần và ghi ngày sửa vào sổ.

Không tính việc gây đau. Nếu bê vác khiến lưng đau hay gối nhức, đó không phải thứ nên cố lặp lại để lấy dấu. Ghi chú lại và cân nhắc hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu.

Ghi cuối ngày trong một phút

Vận động lẫn trong sinh hoạt rải rác cả ngày, nên ghi ngay từng lần là phiền. Cách gọn hơn là nhớ lại vào một giờ cố định:

  1. Chọn một mốc buổi tối ít khi bị phá, chẳng hạn ngay sau khi đánh răng.
  2. Nhắm mắt nhớ lại ngày theo trình tự: sáng đi đâu, trưa làm gì, chiều có xách hay leo gì không.
  3. Ghi tên việc ngắn gọn vào cột ghi chú, như "cầu thang ×2, đạp xe".
  4. Đối chiếu với luật đã viết, đủ thì đánh dấu, chưa đủ thì để trống.
  5. Nếu còn sức và trời chưa khuya, có thể đi bộ quanh khu nhà vài phút để bù. Nhưng không bắt buộc, và đừng vận động mạnh sát giờ ngủ.

Một phút mỗi tối là đủ. Nếu việc ghi kéo dài hơn năm phút, có lẽ bạn đang ghi quá chi tiết; quay về chỉ ghi tên việc và dấu tích. Một số người thích dùng ứng dụng điện thoại có sẵn ô đánh dấu, một số thích sổ giấy để ở đầu giường. Loại nào cũng được, miễn mở ra dễ.

Thêm dần vận động vào chỗ trống, không đổi cả lịch sống

Sau hai, ba tuần, sổ của bạn sẽ lộ ra những ô trống lặp lại. Thay vì tự hứa sẽ dậy sớm chạy bộ, hãy tìm thứ có thể chèn vào đúng ngày trống đó. Ví dụ giả định: một nhân viên ngân hàng ở Cần Thơ thấy thứ Ba và thứ Năm luôn trống vì họp, nên quyết định hai ngày ấy đi bộ lên tầng làm việc thay vì đi thang máy, và đi bộ ra quán ăn trưa xa hơn một dãy phố.

Nguyên tắc là gắn việc vận động vào một việc đã chắc chắn xảy ra. Đi chợ thì đi bộ thay vì chạy xe nếu chợ gần. Gọi điện cho mẹ ở quê thì vừa nghe vừa đi quanh sân. Đưa con đi học thì gửi xe xa cổng trường hơn một chút. Những thay đổi kiểu này không cần ý chí mạnh, chỉ cần một lần quyết định.

Mỗi lần chèn, chỉ chèn một thứ và giữ nó hai tuần rồi mới thêm thứ khác. Chèn ba thay đổi cùng lúc thì khi đọc lại sổ, bạn không biết thay đổi nào thật sự làm ô trống biến mất, thay đổi nào chỉ tồn tại được vài ngày đầu. Ghi ngày bắt đầu mỗi thay đổi ở lề sổ, một dòng là đủ. Sau một quý, bạn sẽ có một danh sách ngắn những cách chèn vận động hợp với đời sống của chính mình, đáng giá hơn mọi lời khuyên chung chung.

Khi chèn thêm, bạn vẫn đánh dấu theo luật cũ. Đừng nới luật để có nhiều dấu hơn. Mục tiêu là thấy số ô trống giảm dần qua các tháng, chứ không phải thấy tờ lịch kín dấu bằng mọi giá.

Ngày mưa, ngày ở nhà cả ngày, ngày làm việc từ xa

Vận động lẫn trong sinh hoạt phụ thuộc nhiều vào việc bạn có ra khỏi nhà hay không. Những ngày mưa dầm ở miền Trung, những đợt nắng gắt ở Tây Nguyên giữa mùa khô, hay những ngày làm việc từ xa, cả ngày có khi chỉ đi từ bàn làm việc ra bếp. Đó thường là những ô trống dày đặc nhất trong sổ, và cũng là chỗ dễ bị bỏ qua nhất khi đọc lại.

Thay vì chấp nhận ô trống, bạn có thể chuẩn bị sẵn một danh sách nhỏ cho ngày ở nhà: lau nhà kỹ một lượt, sắp lại tủ đồ, đi cầu thang trong toà nhà vài lượt, đứng dậy đi quanh phòng mỗi lần nghe điện thoại. Không cần đặt luật riêng; vẫn áp luật đánh dấu cũ, chỉ là bạn có sẵn lựa chọn khi ngày đó tới.

Một điều nên ghi chú: những ngày này hay đi kèm ngồi lâu liền mạch. Nếu bạn làm việc từ xa ba ngày một tuần, có lẽ nên theo dõi thêm việc đứng dậy định kỳ trong giờ làm, một thói quen nhỏ có bài riêng trong cùng danh mục. Hai việc theo dõi bổ sung cho nhau: một cái nhìn tổng cả ngày, một cái nhìn từng khung giờ ngồi.

Cũng có những ngày không nên cố. Ốm sốt, đau lưng cấp, vừa thức trắng chăm người bệnh, thì một ô trống là đúng. Ghi chú lý do bên cạnh để khi đọc lại cuối tháng bạn không nhầm đó là lười biếng.

Những chỗ dễ tự lừa mình khi tính vận động sinh hoạt

Vì luật đánh dấu do chính bạn đặt, nên cũng dễ bị chính bạn uốn cong. Mấy kiểu tự lừa thường gặp:

  • Tính cả lúc đi lại chậm rãi trong nhà, trong khi luật đã nói phải là việc khiến thở nhanh hơn.
  • Đánh dấu bù cho ngày hôm qua vì "hôm qua cũng có làm nhiều", dù lúc đó không ghi.
  • Cộng dồn những đoạn một hai phút lại cho đủ, trái với luật mỗi đợt từ năm phút trở lên.
  • Ngày bận quá thì ghi đại một dấu cho khỏi đứt chuỗi.
  • Coi việc lái xe máy đi giao hàng cả ngày là vận động, trong khi phần lớn thời gian là ngồi.

Mỗi lần ghi sai một chút, bạn mất đi đúng thứ khiến việc theo dõi có ích: một bức tranh trung thực. Một ô trống thật vẫn đáng giá hơn một dấu tích không thật. Nếu sổ của bạn có quá nhiều ô trống đến mức nản, đó là tín hiệu để xem lại luật, không phải để sửa dữ liệu.

Câu hỏi thường gặp

Việc nhà có thật sự được coi là vận động không?

Những việc nhà nặng như lau nhà, giặt tay, khuân đồ, làm vườn khiến cơ thể làm việc và nhịp thở tăng, nên được kể là hoạt động thể lực trong nhiều khuyến nghị chung. Việc nhẹ như gấp quần áo hay nấu ăn thì ít hơn. Bạn tự đặt ranh giới trong luật đánh dấu của mình.

Đạp xe đi làm mười phút mỗi chiều có đủ để đánh dấu không?

Hai chiều cộng lại hai mươi phút, mỗi đợt từ năm phút trở lên, thì đủ nếu luật của bạn đặt ở mức hai mươi phút. Điều quan trọng là luật đã viết ra từ trước, không phải quyết định sau khi biết hôm đó mình đạp được bao lâu.

Có nên đếm thời gian từng việc bằng đồng hồ không?

Không cần chính xác đến từng phút. Ước lượng khi nhớ lại cuối ngày là đủ cho mục đích theo dõi thói quen. Đếm từng phút bằng đồng hồ dễ biến việc ghi thành gánh nặng và khiến bạn bỏ sau vài tuần.

Làm việc tay chân cả ngày rồi có cần theo dõi thêm không?

Người làm nghề tay chân thường đã vận động nhiều, nhưng có thể thiếu nghỉ ngơi hoặc thiếu giãn cơ. Với họ, theo dõi giấc ngủ hoặc theo dõi những ngày đau mỏi có khi hữu ích hơn đánh dấu vận động.

Nếu cả tuần đều trống thì phải làm gì?

Đừng tự trách. Xem lại cột ghi chú để hiểu vì sao: ốm, bận, thời tiết, hay luật quá cao. Sau đó chọn một việc nhỏ nhất có thể chèn vào ngày mai, ví dụ đi cầu thang hai tầng, và bắt đầu đánh dấu lại từ đó.

Người có bệnh mạn tính tính vận động sinh hoạt thế nào?

Người có bệnh tim, phổi, khớp hay đang mang thai nên hỏi bác sĩ việc nào phù hợp và mức nào là vừa. Luật đánh dấu khi đó nên dựa vào lời dặn của bác sĩ, và cần dừng ngay khi thấy khó thở bất thường, tức ngực hay chóng mặt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138