DeuDan.comĐều Đặn
Đọc lại dữ liệu sau 30, 90 ngày

Ngày nào hay lỡ thói quen: tìm quy luật theo thứ trong tuần, giờ giấc và hoàn cảnh

Cách tìm quy luật trong những ngày lỡ thói quen: đếm theo thứ trong tuần, xem việc xảy ra trước đó, kiểm một giả thuyết trong hai tuần rồi đổi kế hoạch.

Office worker seen from behind on a city bus in Thành phố Hồ Chí Minh at dusk, phone with a dark blank screen in hand, rain streaks on the window

Ngày lỡ thói quen hiếm khi rơi ngẫu nhiên: chúng hay dồn vào một vài thứ trong tuần, một vài khung giờ hoặc một vài hoàn cảnh lặp lại. Tìm ra quy luật đó là cách nhanh nhất để giảm ngày lỡ, vì bạn sửa đúng chỗ thay vì cố gắng chung chung mọi ngày.

Bài này đi qua cách đếm ngày lỡ theo thứ trong tuần, cách đọc việc xảy ra ngay trước giờ thói quen, các nhóm hoàn cảnh hay gặp, cách kiểm một giả thuyết trong hai tuần và cách đổi kế hoạch khi đã thấy quy luật. Bạn cần ít nhất ba, bốn tuần dữ liệu; các con số minh hoạ là ví dụ giả định.

Vì sao ngày lỡ thường có quy luật

Thói quen không sống trong chân không. Nó nằm giữa những việc khác trong ngày: giờ đi làm, giờ đón con, giờ ăn tối, giờ họp, những buổi gặp bạn bè cố định. Những việc đó lặp lại theo tuần, theo tháng, nên những va chạm giữa chúng với thói quen cũng lặp lại.

Khi nhìn từng ngày lỡ riêng lẻ, mỗi ngày đều có một lý do nghe hợp lý: hôm nay mệt, hôm nay có khách, hôm nay mưa. Chỉ khi đặt nhiều ngày lỡ cạnh nhau, bạn mới thấy những lý do đó lặp lại với tần suất cao hơn bạn nghĩ. Ba tối thứ Năm liền không đọc sách vì cùng một cuộc họp muộn không còn là chuyện tình cờ.

Tìm quy luật có một lợi ích phụ: nó đổi cách bạn nhìn ngày lỡ. Thay vì thấy mình thiếu ý chí, bạn thấy một vấn đề lịch trình có thể sửa. Đó là cách nhìn công bằng hơn và cũng hiệu quả hơn, vì sửa lịch dễ hơn nhiều so với thay đổi tính cách.

Dĩ nhiên không phải ngày lỡ nào cũng có quy luật. Có những ngày lỡ thật sự ngẫu nhiên, và một bảng có vài ngày lỡ rải rác không theo khuôn nào là chuyện bình thường. Mục tiêu không phải giải thích từng ngày, mà là tìm ra một, hai quy luật lớn chiếm phần đáng kể số ngày lỡ.

Bước đầu tiên: đếm ngày lỡ theo thứ trong tuần

Cách đơn giản nhất là lập bảng nhỏ với bảy cột là bảy thứ, đếm số ngày lỡ của mỗi thứ trong bốn đến tám tuần. Ví dụ giả định dưới đây là dữ liệu sáu tuần của thói quen đọc sách buổi tối.

ThứT2T3T4T5T6T7CN
Số ngày lỡ trong 6 tuần1014520
Số ngày có thể lỡ6666666

Trong ví dụ này, thứ Năm và thứ Sáu chiếm 9 trên 13 ngày lỡ. Không cần phép tính phức tạp nào để thấy điều đó. Câu hỏi tiếp theo là: tối thứ Năm và thứ Sáu có gì khác những tối còn lại?

Nếu dùng bảng tính, thêm một cột ghi thứ trong tuần rồi dùng hàm đếm có điều kiện để đếm ngày lỡ của từng thứ. Nếu dùng sổ, đánh dấu chấm nhỏ dưới tên thứ mỗi khi gặp một ô trống, sau sáu tuần đếm số chấm.

Lưu ý: với bốn tuần dữ liệu, mỗi thứ chỉ xuất hiện bốn lần, nên chênh lệch một hai ngày có thể chỉ là tình cờ. Một thứ có số ngày lỡ gấp đôi, gấp ba các thứ khác mới đáng chú ý.

Đọc theo giờ và theo việc xảy ra ngay trước đó

Thứ trong tuần chỉ là lớp đầu. Lớp sâu hơn là chuyện gì xảy ra trong một, hai tiếng trước giờ thói quen. Đọc sách buổi tối có thể bị lỡ không phải vì thứ Năm, mà vì tối thứ Năm bạn ăn tối muộn, ăn xong đã gần mười giờ, mệt và đi ngủ luôn. Nếu một tuần nào đó cuộc họp dời sang thứ Ba, rất có thể ngày lỡ cũng dời theo.

Để đọc được lớp này, bạn cần ghi chú. Nếu bảng chỉ có dấu tích, hãy thử trong hai tuần tới ghi thêm một dòng ngắn cho mỗi ngày lỡ: trước giờ đó mình đang làm gì. Không cần lý do, chỉ cần sự việc. "Về nhà lúc chín giờ", "xem phim với cả nhà", "ngủ trưa quá dài nên tối không buồn ngủ, thức khuya lướt điện thoại".

Khi đã có vài dòng như vậy, đọc lại và tìm những sự việc lặp lại. Thường bạn sẽ thấy một trong ba kiểu. Kiểu một là thói quen bị một việc khác chiếm giờ. Kiểu hai là thói quen vẫn có giờ nhưng bạn không còn sức vì việc trước đó quá nặng. Kiểu ba là thói quen bị một hành động "trượt" thay thế, như cầm điện thoại lên rồi không đặt xuống được.

Ba kiểu này cần ba cách sửa khác nhau: dời giờ, hạ mức cho những ngày đó, hoặc thay đổi môi trường để hành động trượt khó xảy ra hơn. Vì vậy việc phân biệt chúng đáng thêm vài phút đọc ghi chú.

Các nhóm hoàn cảnh hay làm lỡ thói quen

Về nhà muộn. Mọi thói quen buổi tối đều chịu ảnh hưởng. Nếu bạn có lịch về muộn cố định vài ngày mỗi tuần, đây thường là quy luật lớn nhất trong bảng.

Ngủ ít đêm hôm trước. Thói quen buổi sáng như dậy sớm, tập thể dục, uống nước đầu ngày hay bị lỡ sau đêm ngủ muộn. Hãy đặt dữ liệu giấc ngủ cạnh dữ liệu buổi sáng nếu bạn theo dõi cả hai.

Thay đổi chỗ ở tạm thời. Về quê, đi công tác, ở nhà người thân. Đồ dùng quen thuộc không có sẵn, giờ giấc theo người khác. Thói quen gắn chặt với đồ vật trong nhà hay bị lỡ đầu tiên.

Có người khác trong không gian của bạn. Khách đến chơi, cả nhà tụ tập cuối tuần, bạn cùng phòng có lịch khác. Những thói quen cần yên tĩnh như đọc sách hay học bài dễ bị ảnh hưởng.

Thời tiết. Mưa, nắng nóng gay gắt hay rét đậm ảnh hưởng mạnh đến thói quen ngoài trời. Ở nhiều vùng, đây là quy luật theo mùa nhiều hơn theo tuần.

Ngày có việc lớn. Hôm trước kỳ thi, ngày nộp báo cáo, ngày chuyển nhà. Những ngày này thường hiếm nhưng khi đến thì lỡ gần như mọi thứ; nên chuẩn bị mức tối thiểu rất nhỏ cho chúng.

Kiểm một giả thuyết trong hai tuần

Khi đã nghi ngờ một quy luật, đừng vội đổi cả kế hoạch. Thử như một phép kiểm nhỏ:

  1. Viết giả thuyết thành một câu cụ thể, ví dụ "tối thứ Năm và thứ Sáu lỡ đọc sách vì ăn tối muộn và mệt".
  2. Chọn một thay đổi nhỏ chỉ áp dụng cho đúng những ngày đó, ví dụ "tối thứ Năm và thứ Sáu đọc mức tối thiểu hai trang ngay sau khi tắm, trước khi ăn tối".
  3. Giữ nguyên mọi thứ khác trong hai tuần, để nếu có thay đổi thì bạn biết là nhờ điều chỉnh này.
  4. Ghi một dòng cho mỗi ngày áp dụng: đã làm theo kế hoạch mới chưa, có khó không.
  5. Sau hai tuần, đếm lại ngày lỡ của những ngày đó và so với sáu tuần trước. Giảm rõ thì giữ thay đổi; không giảm thì xem lại giả thuyết, có thể nguyên nhân nằm ở chỗ khác.

Hai tuần là khoảng ngắn, nên kết quả chỉ là gợi ý. Nhưng nó đủ để bạn biết hướng sửa có hợp lý không mà không phải đảo lộn cả lịch sống.

Khi không tìm thấy quy luật nào

Có những bảng mà ngày lỡ rải đều, không dồn vào thứ nào, không gắn với hoàn cảnh nào rõ ràng. Điều này có thể có vài nghĩa, và mỗi nghĩa dẫn tới một hướng khác.

Nghĩa thứ nhất: số ngày lỡ đã thấp và chỉ là những biến động bình thường của đời sống. Nếu tỉ lệ ngày làm được của bạn đã ổn định ở mức bạn hài lòng, không cần tìm thêm; một vài ngày lỡ ngẫu nhiên không phải vấn đề cần giải quyết.

Nghĩa thứ hai: nguyên nhân nằm ở chính thói quen chứ không ở lịch trình. Nếu ngày lỡ rải đều và nhiều, có thể định nghĩa đang quá cao, thói quen chưa có giờ cố định trong ngày, hoặc bạn không thực sự có nhu cầu với nó. Khi đó cần xem lại mức tối thiểu và giờ làm, thay vì tìm thêm quy luật.

Nghĩa thứ ba: dữ liệu chưa đủ. Bốn tuần với một thói quen là ít; nếu chưa có ghi chú, bạn chỉ thấy được lớp thứ trong tuần. Thử ghi chú thêm hai, ba tuần nữa trước khi kết luận.

Dù ở nghĩa nào, việc không tìm thấy quy luật cũng là một kết quả. Nó giúp bạn bỏ bớt những giả định sai và tập trung vào chỗ thật sự cần sửa.

Đổi kế hoạch theo quy luật đã thấy

Khi quy luật đã rõ và giả thuyết đã được kiểm, một vài cách đổi kế hoạch thường dùng:

  • Dời giờ cho những ngày khó. Tối thứ Năm họp muộn thì đọc sách vào giờ nghỉ trưa thứ Năm. Thói quen không bắt buộc phải cùng giờ mọi ngày.
  • Đặt mức tối thiểu riêng cho ngày khó. Ngày thường đi bộ ba mươi phút, ngày về muộn đi bộ mười phút quanh nhà.
  • Biến ngày khó thành ngày nghỉ có kế hoạch. Nếu tối thứ Sáu gần như luôn đi chơi với bạn bè, ghi sẵn thứ Sáu là ngày nghỉ của thói quen buổi tối. Ô đó không còn là ô lỡ.
  • Chuẩn bị trước cho hoàn cảnh lặp lại. Đi công tác thì mang theo sách mỏng hay dây kháng lực; mùa mưa thì có sẵn bài giãn cơ trong nhà.
  • Đổi môi trường để chặn hành động trượt. Nếu ghi chú cho thấy cầm điện thoại là lý do lỡ, sạc điện thoại ngoài phòng ngủ vào những tối cần đọc sách.
  • Ghi lại ngày bắt đầu áp dụng thay đổi. Một dấu nhỏ trên bảng giúp bạn đọc lại sau này biết dữ liệu trước và sau thay đổi khác nhau thế nào.

Mỗi lần chỉ đổi một chỗ. Nếu đổi giờ, đổi mức và đổi môi trường cùng lúc, lần đọc sau bạn sẽ không biết điều gì có tác dụng.

Câu hỏi thường gặp

Cần bao nhiêu tuần dữ liệu để tìm quy luật ngày lỡ?

Ít nhất bốn tuần để mỗi thứ trong tuần xuất hiện bốn lần. Sáu đến tám tuần cho kết quả đáng tin hơn. Với quy luật theo mùa như thời tiết hay mùa cao điểm công việc, bạn cần dữ liệu vài tháng hoặc cả năm.

Không ghi chú gì thì có tìm được quy luật không?

Tìm được lớp đầu tiên là thứ trong tuần, chỉ cần đếm ô trống. Để hiểu vì sao những ngày đó hay lỡ, bạn cần ghi chú ngắn. Không phải ghi mọi ngày; chỉ cần ghi cho ngày lỡ trong hai, ba tuần là đủ.

Ngày lỡ dồn vào cuối tuần thì nên làm gì?

Cuối tuần thường đổi giờ dậy, giờ ăn và có nhiều việc gia đình. Bạn có thể đặt mức tối thiểu riêng cho cuối tuần, gắn thói quen vào một việc chỉ có ở cuối tuần như đi chợ sáng, hoặc chủ động coi một ngày cuối tuần là ngày nghỉ có kế hoạch.

Có nên dùng điện thoại tự nhận quy luật hộ không?

Một số công cụ có thống kê theo thứ trong tuần, có thể dùng để tham khảo. Nhưng chúng không biết hoàn cảnh của bạn. Phần đọc ghi chú và nối ngày lỡ với việc xảy ra trước đó vẫn cần bạn tự làm. Nếu công cụ đồng bộ dữ liệu lên mạng, nhớ kiểm cài đặt quyền riêng tư.

Giả thuyết kiểm hai tuần không đúng thì làm gì tiếp?

Ghi lại giả thuyết đã loại, rồi quay về đọc ghi chú để tìm nguyên nhân khác. Giả thuyết sai không lãng phí: nó loại một khả năng và giúp lần tìm sau hẹp hơn. Đừng thử nhiều giả thuyết cùng lúc.

Quy luật cho thấy ngày nào cũng lỡ vì quá mệt thì sao?

Khi mệt kéo dài gần như mọi ngày, vấn đề có thể không nằm ở thói quen mà ở khối lượng việc, giấc ngủ hay sức khoẻ. Hãy hạ mức thói quen xuống rất nhỏ hoặc tạm dừng, và nếu mệt mỏi kéo dài không rõ lý do, nên đi khám để được bác sĩ đánh giá.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138