DeuDan.comĐều Đặn
Theo dõi thói quen là gì và vì sao hiệu quả

Ngày bận vẫn có dấu tích: ghi hai mức đủ và tối thiểu trong sổ theo dõi

Một loại dấu duy nhất ép bạn chọn giữa làm trọn và bỏ trống. Cách ghi hai mức đủ và tối thiểu trên giấy hay bảng tính, đặt mức nhỏ cho đúng và đọc lại bảng hai mức.

Market vendor in An Giang seen from behind closing a small stall at night, tucking a pocket notebook with blank pages into an apron, string lights softly blurred behind

Một bảng theo dõi chỉ có một loại dấu buộc bạn chọn giữa hai điều: làm trọn việc hoặc để ô trống. Ngày bận, ngày mệt, ngày con ốm, phần lớn chúng ta không làm trọn được, và ô trống xuất hiện dù bạn vẫn làm một chút. Lâu dần có hai hướng hỏng: hoặc bảng thưa đến mức nản, hoặc bạn lặng lẽ hạ chuẩn để đánh dấu cho đủ, khiến bảng không còn đáng tin.

Cách gỡ đơn giản là ghi hai mức: một dấu cho ngày làm đủ, một dấu khác cho ngày chỉ làm mức tối thiểu đã viết sẵn. Bài này tập trung vào cách ghi và cách đọc hai mức đó trong sổ, lịch hay bảng tính, chứ không bàn chuyện kỷ luật hay động lực nói chung.

Vì sao một loại dấu là chưa đủ

Bảng một mức có một điểm mù lớn: nó coi ngày làm năm phút và ngày không làm gì là như nhau. Cả hai đều là ô trống. Nhưng với người đang giữ nhịp, hai ngày đó khác nhau rất xa. Ngày làm năm phút giữ cho việc vẫn nằm trong đầu, giữ cho tay vẫn quen, và sáng hôm sau quay lại mức đủ dễ hơn nhiều so với sau một ngày bỏ hẳn.

Điểm mù thứ hai là tiêu chí bị kéo giãn ngầm. Không có chỗ để ghi "hôm nay chỉ làm một chút", người ta hoặc để trống và thấy tiếc, hoặc đánh dấu và tự nhủ lần này thôi. Cái "lần này thôi" lặp lại vài lần mỗi tuần, và sau một tháng, dấu tích trong bảng không còn cho biết bạn đã làm đủ bao nhiêu ngày.

Hai mức giải quyết cả hai điểm mù mà không cần nỗ lực thêm. Ngày làm đủ được ghi là đủ, ngày làm tối thiểu được ghi là tối thiểu, ngày không làm để trống. Bảng trở nên chi tiết hơn một chút nhưng trung thực hơn nhiều, và chính sự chi tiết đó cho bạn thông tin để điều chỉnh khi đọc lại cuối tháng. Nó cũng gỡ bớt một gánh tâm lý: bạn không còn phải chọn giữa tự lừa mình và tự trách mình, vì đã có một ô đúng cho những ngày ở giữa.

Mức đủ và mức tối thiểu cho một số thói quen

Bảng dưới là ví dụ giả định. Mức đủ là điều bạn muốn làm vào một ngày bình thường; mức tối thiểu là phiên bản nhỏ nhất vẫn chạm vào phần cốt lõi của việc.

Thói quenMức đủMức tối thiểu
Đọc sáchHai mươi phútMột trang
Đi bộBa mươi phút ngoài trờiNăm phút đi quanh nhà hoặc hành lang
Học ngoại ngữMười lăm phút ôn từ và ngheÔn ba từ
Giãn cơMười phút theo bài quenMột động tác vươn vai giữ ba nhịp thở
Dọn nhàMười lăm phút dọn một khuCất năm món đồ về chỗ
Viết nhật kýMột trangMột câu
Tiết kiệmKhoản đã định trong tuầnBỏ ống một tờ tiền nhỏ

Mức tối thiểu trong bảng nghe gần như buồn cười, và đó là chủ ý. Nó phải làm được kể cả vào ngày tệ nhất bạn hình dung ra: về nhà lúc mười một giờ đêm, đang đi xe khách đường dài, con sốt cả ngày. Riêng với vận động, mức nào cũng nên vừa sức; khi đang đau hay ốm, nghỉ hẳn mới là lựa chọn đúng chứ không phải cố làm mức tối thiểu.

Ký hiệu hai mức trên giấy, lịch và bảng tính

Ký hiệu nên đơn giản đến mức bạn không phải nghĩ khi đánh. Một vài cách hay dùng theo từng loại công cụ:

  • Sổ giấy: tô kín ô cho mức đủ, gạch chéo một nét cho mức tối thiểu, để trống cho ngày không làm. Hai nét chéo thành dấu nhân nếu sau đó bạn làm thêm cho đủ.
  • Lịch treo tường: khoanh tròn số ngày cho mức đủ, chấm một chấm nhỏ cho mức tối thiểu. Lịch thường có ô nhỏ nên ký hiệu càng gọn càng dễ đọc từ xa.
  • Bảng tính: ghi số 2 cho mức đủ, 1 cho mức tối thiểu, 0 hoặc để trống cho ngày không làm. Dùng định dạng màu theo giá trị để nhìn một lần là thấy, và cộng cột dễ dàng khi đọc lại.
  • Ứng dụng điện thoại: nhiều ứng dụng chỉ có một mức. Có thể tạo hai thói quen riêng cho mức đủ và mức tối thiểu, hoặc dùng phần ghi chú. Kiểm tra cách công cụ lưu và chia sẻ dữ liệu, vì nếp sinh hoạt hằng ngày cũng là thông tin riêng tư.
  • Khi theo dõi cùng người khác: thống nhất ký hiệu từ đầu và dán chú thích ở góc bảng, để không ai phải đoán.

Dù dùng cách nào, đừng thêm mức thứ ba, thứ tư. Ba mức trở lên khiến mỗi tối bạn lại phải cân nhắc, đúng điều mà hai mức muốn tránh.

Viết mức tối thiểu sao cho đúng

Chạm vào phần cốt lõi. Mức tối thiểu của đọc sách là đọc một trang, không phải "cầm sách lên". Của đi bộ là bước ra và đi, không phải "thay giày". Nếu mức tối thiểu dừng ở bước chuẩn bị, nó sẽ thành dấu rỗng.

Làm được trong vài phút. Thời lượng của mức tối thiểu thường nằm trong khoảng một đến năm phút. Dài hơn thì vào ngày bận nó cũng sẽ bị bỏ, và bạn quay lại điểm xuất phát.

Làm được ở hầu hết mọi nơi. Ngày bận thường cũng là ngày bạn không ở chỗ quen. Mức tối thiểu tốt không đòi dụng cụ đặc biệt: một trang sách trên điện thoại, ba từ vựng ôn trong đầu, một động tác vươn vai cạnh bàn.

Viết sẵn, không quyết lúc mệt. Như tiêu chí mức đủ, mức tối thiểu phải được viết từ trước, ngay cạnh tên thói quen. Quyết định mức tối thiểu lúc mười một giờ đêm là mời gọi một cuộc mặc cả nữa.

Không thay mức đủ. Mức tối thiểu là chiếc phao cho ngày khó, không phải lối tắt cho ngày thường. Nếu ngày rảnh bạn cũng chọn nó, bảng sẽ cho thấy điều đó, và đó là thông tin để bạn xem lại mức đủ có đang quá nặng không.

Đọc lại một bảng hai mức

Bảng hai mức cho bạn ba con số thay vì hai khi xem lại cuối tuần hay cuối tháng: số ngày đủ, số ngày tối thiểu và số ngày trống. Mỗi tỷ lệ kể một câu chuyện riêng. Nhiều ngày đủ, ít ngày tối thiểu, ít ngày trống: thói quen đang vừa sức. Nhiều ngày tối thiểu: có thể bạn đang trong giai đoạn bận, hoặc mức đủ đặt quá cao cho lịch sống hiện tại. Nhiều ngày trống dù đã có mức tối thiểu: vấn đề không nằm ở thời gian mà ở chỗ khác, như thời điểm làm không hợp, hoặc bạn không còn muốn làm việc này.

Đừng đọc ngày tối thiểu như nửa thất bại. Một tuần có bốn ngày tối thiểu trong mùa quyết toán là một tuần bạn đã giữ được sợi chỉ, và đó chính là việc mức tối thiểu sinh ra để làm. Khi lịch về bình thường mà ngày tối thiểu vẫn chiếm phần lớn, lúc đó mới cần xem lại.

Cách xem lại chi tiết hơn, như tìm ngày trong tuần hay lỡ hoặc tính tỷ lệ qua ba tháng, có danh mục riêng về đọc lại dữ liệu trên trang. Ở đây chỉ cần nhớ một điều: ba con số đọc cùng nhau, không đọc riêng số ngày đủ rồi bỏ qua hai số còn lại.

Dựng bảng hai mức trong mười lăm phút

Nếu bạn đang có bảng một mức, chuyển sang hai mức không cần làm lại từ đầu. Các bước dưới đây làm được trong một buổi tối:

  1. Với mỗi thói quen đang theo dõi, đọc lại tiêu chí hiện tại. Đó là mức đủ; nếu nó quá nặng cho một ngày bình thường, hạ xuống trước.
  2. Viết mức tối thiểu bên cạnh: phiên bản nhỏ nhất vẫn chạm vào phần cốt lõi, làm được trong vài phút, ở hầu hết mọi nơi.
  3. Chọn hai ký hiệu khác nhau rõ ràng cho đủ và tối thiểu, ghi chú thích ở góc trang hoặc đầu bảng tính.
  4. Kẻ một vạch dọc với ngày bắt đầu dùng hai mức, để khi đọc lại bạn biết từ đâu dữ liệu chi tiết hơn.
  5. Dùng thử hai tuần, đến cuối tuần thứ hai đếm ba con số đủ, tối thiểu, trống cho từng thói quen.
  6. Nếu mức tối thiểu chưa bao giờ được dùng, có thể bạn chưa cần nó; nếu nó được dùng gần như mỗi ngày, xem lại mức đủ.

Việc kẻ vạch dọc ở bước bốn nghe vụn vặt nhưng tiết kiệm nhiều bối rối về sau: ba tháng nữa nhìn lại, bạn sẽ không nhớ từ khi nào mình bắt đầu ghi hai mức, và con số trước sau vạch không so trực tiếp được với nhau.

Một tháng của người bán hàng ở An Giang (ví dụ giả định)

Ví dụ giả định: chị Hạnh bán tạp hoá ở chợ, ngày nào cũng dọn hàng muộn. Chị muốn đọc sách đều cho con thấy và muốn đi bộ cho đỡ mỏi chân sau những ngày đứng nhiều. Mức đủ chị đặt là đọc hai mươi phút và đi bộ hai mươi phút; mức tối thiểu là đọc một trang và đi bộ năm phút quanh xóm.

Tháng đầu, ô đọc sách có mười tám ngày đủ, chín ngày tối thiểu, ba ngày trống. Ô đi bộ có mười ngày đủ, mười hai ngày tối thiểu, tám ngày trống. Đọc ba con số cạnh nhau, chị thấy đọc sách đang vừa sức, còn đi bộ thì mức đủ quá nặng cho những ngày dọn hàng muộn. Tám ngày trống đều rơi vào những hôm trời mưa, khi chị không muốn ra đường.

Tháng sau chị giữ nguyên ô đọc sách, hạ mức đủ của đi bộ xuống mười lăm phút, và thêm vào tiêu chí: ngày mưa đi bộ trong nhà hoặc dưới mái hiên chợ cũng được tính. Không có gì to tát, chỉ là hai dòng chữ sửa lại. Nhưng nếu chỉ có một loại dấu, chị sẽ chỉ thấy ô đi bộ trống nhiều và có thể kết luận mình không hợp với việc đi bộ, trong khi vấn đề thật là mức đủ và trời mưa.

Câu hỏi thường gặp

Mức tối thiểu có làm mình lười đi không?

Thường là không, nếu nó được viết sẵn và chỉ dùng cho ngày khó. Bảng hai mức sẽ cho bạn thấy nếu mức tối thiểu đang thay chỗ mức đủ trong những ngày bình thường, và khi đó bạn có thông tin để điều chỉnh thay vì đoán.

Ngày tối thiểu có tính vào chuỗi ngày liên tiếp không?

Tuỳ luật bạn đặt, nhưng nhiều người tính, vì mục đích của mức tối thiểu là giữ sợi chỉ không đứt. Danh mục về chuỗi ngày và ngày lỡ trên trang có bàn kỹ cách đếm chuỗi sao cho không thành áp lực.

Có nên đặt mức tối thiểu cho mọi thói quen không?

Nên đặt cho những thói quen bạn muốn giữ lâu dài và dễ bị ngày bận chen ngang. Với thói quen ba buổi một tuần, đôi khi không cần, vì bạn có thể dời buổi sang ngày khác trong tuần thay vì làm nhỏ đi.

Bảng tính ghi 2, 1, 0 có phải là chấm điểm không?

Không. Các con số chỉ là ký hiệu để máy cộng giúp khi đọc lại, không phải điểm đánh giá bạn. Nếu thấy mình bắt đầu so tổng điểm giữa các tuần như thi đua, hãy đổi sang ký hiệu chữ hoặc màu để tránh cảm giác đó.

Khi ốm có nên cố làm mức tối thiểu không?

Không nên cố với các việc vận động khi đang ốm hay đau. Ghi ngày đó là ngày nghỉ có lý do và để cơ thể hồi phục. Nếu tình trạng kéo dài hoặc nặng lên, bạn nên đi khám thay vì lo cho ô đánh dấu.

Có nên cho trẻ dùng hai mức đánh dấu không?

Với trẻ nhỏ, một mức thường dễ hiểu hơn, dùng hình dán khi trẻ làm xong việc. Trẻ lớn hơn có thể dùng hai mức nếu thấy thích, nhưng không biến các mức thành điểm số và không so giữa anh chị em.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138