DeuDan.comĐều Đặn
Sai lầm khi theo dõi và ranh giới lành mạnh

Dừng hẳn việc theo dõi thói quen: lúc nào nên cất sổ và đóng bảng sao cho trọn

Theo dõi thói quen là giàn giáo, không phải ngôi nhà. Bốn lý do chính đáng để cất cả cuốn sổ, cách đóng bảng không thấy có lỗi và khi nào nên mở lại.

Woman placing a closed notebook into a wooden drawer in a bright bedroom in Da Lat, Lam Dong, pine trees outside the window, face turned away

Bạn nên dừng việc theo dõi, với một dòng hay cả cuốn sổ, khi việc đánh dấu không còn giúp gì thêm: khi thói quen đã thành nếp, khi cuộc sống đang quá tải, khi việc theo dõi gây hại nhiều hơn lợi, hoặc khi mục tiêu ban đầu đã không còn. Dừng không có nghĩa là bỏ cuộc. Theo dõi giống như giàn giáo khi xây nhà: cần lúc dựng, nhưng không ai giữ giàn giáo mãi sau khi nhà đã xong.

Nhiều người ngại dừng vì cảm giác tiếc chuỗi ngày, hoặc sợ rằng không còn bảng thì sẽ trượt. Bài này nhìn từ phía cả việc theo dõi chứ không chỉ một dòng: nó giúp bạn phân biệt bốn lý do chính đáng để dừng, chọn giữa thả, tạm cất và đóng hẳn, làm thủ tục đóng bảng sao cho đàng hoàng, và biết lúc nào nên mở sổ ra lại.

Theo dõi là giàn giáo, không phải ngôi nhà

Mục đích của việc đánh dấu mỗi ngày là giúp một hành động trở nên đều đặn trong giai đoạn nó chưa tự đứng được. Bảng nhắc bạn nhớ, cho bạn thấy tiến bộ, chỉ ra ngày nào hay lỡ. Khi hành động đã tự diễn ra, như đánh răng mà không ai phải nhắc, những công dụng đó không còn nhiều giá trị nữa.

Vấn đề là việc theo dõi tự nó cũng có thể trở thành một thói quen. Người ta tiếp tục đánh dấu vì quen tay, vì tiếc chuỗi ngày, vì cuốn sổ đã thành một phần của buổi tối. Lúc đó, mỗi tối vẫn mất vài phút, vẫn chiếm một góc trong đầu, mà không còn mang lại gì mới. Thời gian và sự chú ý đó có thể dành cho một thói quen khác đang cần giàn giáo hơn.

Ví dụ giả định: một người ở Đà Lạt theo dõi việc uống nước suốt hai năm, ngày nào cũng tích đủ. Chị không còn nhớ lần cuối mình quên uống là khi nào. Việc tích mỗi tối chỉ còn là nghi thức. Khi chị thả dòng đó ra, chị có thêm chỗ cho một việc mới mà chị đã muốn từ lâu là học đàn. Thói quen uống nước vẫn còn nguyên.

Bốn lý do chính đáng để dừng và cách dừng phù hợp

Mỗi lý do dừng đi kèm một cách dừng khác nhau. Xác định đúng lý do giúp bạn chọn đúng cách, và không thấy có lỗi.

Lý doDấu hiệu nhận raCách dừng phù hợp
Thói quen đã thành nếpLàm đều nhiều tháng mà không cần nhắc, đánh dấu chỉ là thủ tụcThả: bỏ khỏi bảng, thỉnh thoảng tự hỏi còn giữ không
Cuộc sống đang quá tảiCó con nhỏ, ốm, chuyển nhà, mất việc, chăm người thân, tang giaTạm cất: ghi ngày dừng, hẹn ngày nhìn lại
Theo dõi gây hạiLo lắng, ám ảnh con số, tự trách nặng nề, ảnh hưởng ăn ngủĐóng hẳn với dòng đó, và cân nhắc gặp chuyên gia nếu cảm giác kéo dài
Mục tiêu đã không cònLý do ban đầu đã qua, bạn không còn muốn việc nàyĐóng hẳn, ghi lại điều đã học được

Có lúc hai lý do chồng lên nhau, ví dụ vừa quá tải vừa thấy việc theo dõi đang làm mình căng thẳng. Khi đó, ưu tiên cách dừng nhẹ nhàng nhất cho tâm trạng của bạn trước, những chuyện còn lại tính sau.

Thả, tạm cất và đóng hẳn khác nhau thế nào

Thả là thôi theo dõi một thói quen vẫn đang giữ. Bạn tin việc đó sẽ tiếp tục mà không cần bảng. Bạn không mất gì, chỉ bớt một dòng phải tích. Nếu một ngày nhận ra nó bắt đầu lỏng, bạn đưa nó vào bảng lại vài tuần.

Tạm cất là dừng có hẹn ngày quay lại. Áp dụng khi cuộc sống đang chật, không đủ chỗ cho việc ghi chép. Bạn không phán xét gì về thói quen, chỉ nói rằng bây giờ chưa phải lúc. Điều quan trọng là có ngày hẹn nhìn lại, nếu không tạm cất rất dễ thành quên hẳn.

Đóng hẳn là kết thúc một dòng, hoặc cả cuốn sổ. Dành cho trường hợp việc theo dõi đang gây hại hoặc mục tiêu đã không còn. Đóng hẳn không cần hẹn ngày quay lại. Nếu sau này bạn muốn, đó sẽ là một khởi đầu mới chứ không phải tiếp nối.

Giảm bớt là một lựa chọn ở giữa. Thay vì dừng hẳn, bạn có thể chuyển từ đánh dấu hằng ngày sang ghi một dòng cuối tuần. Cách này hợp với người thấy việc đánh dấu hằng ngày nặng, nhưng vẫn muốn có chút ghi chép để nhìn lại.

Câu hỏi nên tự trả lời trước khi dừng

Trả lời ngắn từng câu, viết ra giấy nếu được. Câu trả lời sẽ cho bạn biết nên thả, tạm cất hay đóng hẳn.

  • Ba tháng gần nhất, mình làm việc này đều đến mức nào? Có ngày nào mình làm mà không cần nhìn bảng không?
  • Nếu không đánh dấu nữa, mình đoán việc này còn giữ được bao lâu?
  • Mỗi tối mở sổ, mình thấy nhẹ nhàng, bình thường hay nặng nề?
  • Lý do mình bắt đầu theo dõi việc này có còn đúng không?
  • Cuộc sống của mình trong vài tuần tới có đủ chỗ cho việc ghi chép không?
  • Việc theo dõi có làm mình lo lắng, tự trách, hay ảnh hưởng tới ăn ngủ không?

Bạn không cần câu trả lời hoàn hảo cho cả sáu câu. Thường chỉ một hai câu đã đủ rõ để quyết định. Nếu vẫn phân vân, chọn tạm cất trong bốn tuần: đó là lựa chọn ít rủi ro nhất, vì nó để ngỏ cả hai hướng.

Nếu câu cuối có câu trả lời là có, đừng cân nhắc lâu: dừng trước, nghĩ sau. Sức khoẻ tinh thần quan trọng hơn bất kỳ chuỗi ngày nào.

Đóng bảng cho đàng hoàng

Dừng theo dõi một cách có chủ ý khác hẳn với việc để cuốn sổ nằm im trong ngăn kéo rồi quên. Thủ tục đóng bảng chỉ mất mười lăm phút.

  1. Ghi ngày dừng và lý do ngay dưới dòng cuối cùng của bảng. Một câu là đủ.
  2. Đếm tổng số ngày đã làm trong toàn bộ thời gian theo dõi. Con số này thường làm bạn bất ngờ vì nó lớn hơn cảm giác.
  3. Viết ba dòng tổng kết: điều gì giúp mình làm đều, điều gì hay làm mình lỡ, điều gì muốn nhớ cho lần sau.
  4. Nếu là tạm cất, ghi ngày hẹn nhìn lại vào lịch.
  5. Tắt các thông báo nhắc trên điện thoại, đồng hồ liên quan đến dòng đó.
  6. Nếu theo dõi cùng người khác, báo cho họ biết bạn dừng và lý do, để họ không hỏi han hay lo lắng.
  7. Cất cuốn sổ hoặc lưu bảng tính vào một thư mục riêng. Không xoá.

Dừng theo dõi trong những giai đoạn đặc biệt

Có những giai đoạn mà việc tiếp tục đánh dấu mỗi ngày không chỉ khó mà còn không nên: khi trong nhà có tang, khi bạn hoặc người thân nằm viện, những tuần đầu sau sinh, mùa thi cử căng thẳng của con, hay khi vừa mất việc. Trong những lúc đó, một bảng đầy ô trống chỉ thêm một lý do để thấy mình không ổn.

Cách làm nhẹ nhàng nhất là cất bảng mà không cần thủ tục gì nhiều: ghi ngày và một chữ ngắn như "nghỉ" ở góc trang, vậy là đủ. Không cần tổng kết, không cần hẹn ngày cụ thể. Khi mọi chuyện đã lắng xuống, bạn sẽ tự biết lúc nào muốn mở lại.

Nếu trong giai đoạn đó bạn vẫn muốn giữ một chút nếp, hãy giữ một việc duy nhất có ích cho chính lúc này, như uống thuốc đúng giờ theo chỉ định, ra ngoài hít thở mười phút, hoặc ngủ trước một giờ nhất định. Đó là việc chăm sóc mình, không phải để giữ chuỗi. Và nếu giai đoạn khó khăn kéo theo cảm giác buồn bã, trống rỗng kéo dài nhiều tuần, hãy nói với người thân và tìm gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Thói quen có còn giữ khi không còn đánh dấu

Nỗi lo lớn nhất khi dừng theo dõi là thói quen sẽ trượt dần mà mình không biết. Nỗi lo này có cơ sở, nhưng không cần cả một cuốn sổ để giải quyết. Một tháng sau khi thả, hãy dành một phút tự hỏi: tuần vừa rồi mình có làm việc đó không, khoảng mấy ngày. Bạn không cần con số chính xác, chỉ cần một cảm nhận.

Nếu câu trả lời vẫn là "gần như ngày nào cũng làm", việc thả đã đúng. Nếu câu trả lời là "ít hơn trước nhiều", đó không phải thất bại mà là thông tin: thói quen chưa đủ vững, hoặc hoàn cảnh đã đổi. Lúc đó bạn có thể đưa nó vào bảng lại trong vài tuần, như kéo lại giàn giáo cho một góc nhà còn yếu.

Một số thói quen sẽ tự nhiên giảm đi khi không còn theo dõi, và điều đó cũng có thể chấp nhận. Có thể bạn không còn cần đọc sách mỗi tối như thời ôn thi. Có thể việc đi bộ đã được thay bằng đạp xe đi làm. Thói quen thay đổi theo cuộc sống, và việc không giữ nguyên mọi thứ mãi mãi là bình thường.

Khi nào nên mở sổ ra lại

Bạn có thể quay lại theo dõi bất cứ lúc nào, và lần quay lại thường nhẹ hơn lần đầu vì bạn đã biết mình cần gì. Những thời điểm hợp lý: khi một thói quen đã thả bắt đầu lỏng rõ rệt; khi giai đoạn quá tải đã qua và bạn có lại chút thời gian; khi bạn muốn bắt đầu một việc mới cần giàn giáo; hoặc đơn giản khi bạn nhớ cảm giác mỗi tối được tích một ô.

Khi quay lại, đừng mở lại cuốn sổ cũ với tất cả các dòng cũ. Bắt đầu với một dòng, mức tối thiểu thấp, và ba dòng tổng kết bạn đã viết lúc đóng bảng. Những ghi chú đó chính là lời khuyên từ chính bạn của lần trước, đáng tin hơn bất kỳ bài viết nào.

Riêng với trường hợp đã dừng vì việc theo dõi gây hại, như ám ảnh con số hay lo lắng kéo dài, nên cân nhắc kỹ trước khi quay lại, và nếu bạn đang được bác sĩ hay chuyên gia tâm lý hỗ trợ, hỏi ý họ trước. Có những dòng tốt nhất là không bao giờ mở lại, và điều đó hoàn toàn ổn.

Câu hỏi thường gặp

Thói quen làm đều bao lâu thì có thể thôi theo dõi?

Không có mốc chung cho mọi người. Dấu hiệu tốt là bạn đã làm đều nhiều tháng mà không cần nhìn bảng nhắc, và việc đánh dấu chỉ còn là thủ tục. Lúc đó có thể thả và thỉnh thoảng tự hỏi xem còn giữ không.

Dừng theo dõi có làm mất thói quen không?

Với thói quen đã vững thì thường không. Một tháng sau khi thả, hãy tự hỏi tuần vừa rồi mình làm mấy ngày. Nếu thấy giảm nhiều, đưa nó vào bảng lại vài tuần, không có gì phải ngại.

Đang có con nhỏ, có nên tiếp tục theo dõi thói quen không?

Giai đoạn chăm con nhỏ thường rất chật. Bạn có thể tạm cất bảng, hoặc giảm xuống một dòng duy nhất với mức tối thiểu rất thấp. Ghi ngày hẹn nhìn lại để khi mọi thứ ổn hơn, bạn biết lúc nào quay lại.

Có nên xoá bảng cũ khi dừng theo dõi không?

Không nên xoá. Cất cuốn sổ hoặc lưu bảng tính vào thư mục riêng. Sau này đọc lại, bạn sẽ thấy mình đã làm được bao nhiêu ngày và rút ra bài học cho lần theo dõi tiếp theo.

Việc theo dõi làm mình căng thẳng thì có nên dừng ngay không?

Nên dừng trước, nghĩ sau. Thói quen vẫn có thể giữ mà không cần đánh dấu. Nếu căng thẳng kéo dài nhiều tuần và ảnh hưởng tới giấc ngủ, công việc, nên tìm gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138