DeuDan.comĐều Đặn
Sai lầm khi theo dõi và ranh giới lành mạnh

Theo dõi quá nhiều thói quen cùng lúc: dấu hiệu bảng quá tải và cách cắt còn ba dòng

Bảng thói quen dài mười mấy dòng làm bạn nản nhanh hơn là giúp. Dấu hiệu bảng đã quá tải, cách phân loại từng dòng và cắt gọn trong một buổi tối.

Young woman in a small apartment in Da Nang sitting at a wooden desk at night, crossing out rows in a blank paper grid with a pencil, seen from behind

Một bảng thói quen có mười hai, mười lăm dòng gần như luôn đi theo cùng một đường: tuần đầu hăng hái, tuần thứ ba nhiều ô trống, đến tuần thứ năm cả cuốn sổ nằm im trong ngăn kéo. Vấn đề không nằm ở ý chí của người ghi mà nằm ở chính cái bảng. Mỗi dòng thêm vào là thêm một việc phải nhớ, một lần phải tự hỏi "hôm nay đã làm chưa", và một ô trống có thể làm bạn chùn tay.

Bài này dành cho người đã lỡ dựng một bảng quá dài, hoặc đang định dựng. Bạn sẽ thấy các dấu hiệu cho biết bảng đã quá tải, vì sao nhiều dòng lại kéo cả những thói quen đang tốt đi xuống, và một cách cắt bảng còn khoảng ba dòng trong một buổi tối mà không phải vứt bỏ hẳn những điều mình muốn làm. Những dòng tạm gác sẽ có chỗ chờ riêng, kèm luật để đưa chúng quay lại khi đã sẵn sàng.

Bảng mười lăm dòng hình thành như thế nào

Ít ai cố ý dựng một bảng quá dài. Nó thường lớn dần theo từng lần có cảm hứng. Đầu năm bạn ghi uống đủ nước, đi bộ, đọc sách. Đọc được một bài về giấc ngủ, bạn thêm "đi ngủ trước mười một giờ". Thấy đồng nghiệp học tiếng Anh, bạn thêm "học từ vựng". Rồi thêm "không ăn vặt sau tám giờ", "gọi điện cho mẹ", "giãn cơ khi ngồi lâu", "ghi chi tiêu", "tắt điện thoại trước khi ngủ". Mỗi dòng đều hợp lý khi đứng riêng, và chính vì thế mà không dòng nào bị gạch đi.

Ví dụ giả định: một nhân viên văn phòng ở Đà Nẵng mở sổ ngày mùng một với mười bốn dòng. Tuần đầu chị đánh dấu được gần hết. Sang tuần thứ hai, công ty có đợt kiểm kê, chị về muộn bốn tối liền, và mỗi tối mở sổ ra là thấy cả cột trống. Đến giữa tháng, chị không còn mở sổ nữa, kể cả với hai việc vẫn đang làm đều là uống nước và đi bộ. Hai thói quen tốt ấy không hề mất đi, nhưng việc theo dõi chúng mất theo cái bảng.

Điều đáng để ý là bảng dài thường được dựng vào lúc tinh thần cao nhất: ngày đầu năm, sau kỳ nghỉ, sau khi đọc một cuốn sách hay. Người dựng bảng lấy sức của ngày hôm đó để ước lượng cho mọi ngày về sau. Những ngày bình thường, mệt và bận, mới là ngày bảng phải chịu được, và đó là thước đo đúng để quyết định bảng nên dài bao nhiêu.

Dấu hiệu bảng thói quen đã quá tải

Bạn không cần đếm số dòng mới biết bảng quá dài. Những dấu hiệu dưới đây cho biết sớm hơn, thường từ tuần thứ hai hoặc thứ ba. Có từ ba dấu hiệu trở lên thì nên ngồi lại sửa bảng trước khi bỏ cả bảng.

  • Đánh dấu mất hơn hai, ba phút mỗi tối vì phải dò từng dòng và nhớ lại xem đã làm hay chưa.
  • Có những dòng bạn chưa từng đánh dấu lần nào từ khi viết vào, và mỗi lần nhìn thấy chỉ thấy áy náy.
  • Bạn bắt đầu dồn việc đánh dấu sang cuối tuần, ngồi đoán lại bảy ngày trước đã làm những gì.
  • Ngày nào lỡ một hai việc lớn, bạn có cảm giác "hôm nay hỏng rồi" và bỏ luôn những việc nhỏ còn lại.
  • Bạn không nói ngay được trong bảng đâu là ba việc quan trọng nhất với mình lúc này.
  • Hai ba dòng thật ra đo cùng một việc, ví dụ "đi bộ" và "đủ bảy nghìn bước", "đọc sách" và "không lướt điện thoại trước khi ngủ".
  • Mở sổ ra là thấy mệt, dù hôm đó bạn đã làm được kha khá.

Dấu hiệu cuối cùng đáng tin nhất. Bảng thói quen sinh ra để bạn nhìn vào và thấy mình đang đi đúng hướng. Khi việc mở sổ gây cảm giác nặng nề, bảng đã đòi hỏi nhiều hơn những gì nó trả lại.

Vì sao nhiều dòng kéo cả thói quen tốt đi xuống

Mỗi dòng trong bảng không chỉ tốn thời gian đánh dấu. Nó tốn một phần sự chú ý trong ngày: bạn phải nhớ nó tồn tại, tìm chỗ cho nó trong lịch, và tự hỏi lúc nào làm. Ba bốn việc thì đầu óc giữ được dễ dàng. Mười lăm việc thì phần lớn sẽ rơi khỏi tầm nhớ, và bạn chỉ nhớ ra chúng lúc tối mở sổ, khi đã quá muộn để làm.

Bảng dài cũng làm thay đổi cách bạn nhìn một ngày. Với ba dòng, ngày làm được hai việc là ngày khá. Với mười lăm dòng, ngày làm được sáu việc trông như ngày thất bại vì chín ô còn trống. Mắt người nhìn vào khoảng trống trước khi nhìn vào chỗ đã điền. Cảm giác thua kém lặp lại mỗi tối là thứ khiến người ta ngừng mở sổ, chứ hiếm khi là vì việc khó.

Thêm một hệ quả ít ai để ý: khi mọi dòng nằm ngang hàng nhau, bạn mất khả năng ưu tiên. Uống thuốc huyết áp đúng giờ theo chỉ định bác sĩ và tưới cây ban công chiếm cùng một ô vuông. Ngày bận, bạn dễ chọn việc nhanh nhất để có thêm một dấu tích, thay vì việc quan trọng nhất. Bảng ngắn buộc bạn chọn trước, lúc đầu óc còn tỉnh táo, thay vì chọn vội lúc cuối ngày.

Cuối cùng, bảng dài làm dữ liệu khó đọc. Sau một tháng, bạn nhìn vào mười lăm dòng loang lổ và không rút ra được điều gì rõ ràng. Ba dòng đều đặn sẽ cho thấy ngay ngày nào trong tuần hay lỡ, việc nào đã thành nếp, việc nào cần đổi cách làm.

Phân loại từng dòng: giữ, gộp, thả hay gác lại

Trước khi cắt, hãy đặt từng dòng vào một trong năm nhóm dưới đây. Việc phân loại giúp bạn cắt mà không thấy mất mát, vì phần lớn dòng bị đưa ra khỏi bảng không bị bỏ đi mà chỉ đổi chỗ.

NhómDấu hiệu nhận raCách xử lý
GiữViệc bạn thật sự muốn làm đều trong ba tháng tới, đang làm chưa ổn địnhĐể lại trong bảng, viết lại định nghĩa "đã làm" cho rõ
GộpHai dòng đo cùng một hành động hoặc luôn đi cùng nhauGộp thành một dòng, ví dụ "đi bộ sau bữa tối" thay cho hai dòng về bước chân
ThảViệc đã thành nếp, bạn làm mà không cần nhắc, đánh dấu chỉ cho cóBỏ khỏi bảng, thỉnh thoảng nhìn lại xem còn giữ không
Gác lạiViệc bạn muốn làm nhưng chưa phải lúc, hoặc chưa từng đánh dấu lần nàoChuyển sang danh sách chờ, kèm ghi chú lý do
Bỏ hẳnViệc bạn ghi vì thấy người khác làm, bản thân không còn muốnGạch đi, không cần áy náy

Một mẹo khi phân loại: với mỗi dòng, hãy hỏi "nếu ba tháng nữa việc này vẫn chưa thành nếp, mình có tiếc không". Dòng nào bạn trả lời "không tiếc lắm" thì gần như chắc thuộc nhóm gác lại hoặc bỏ hẳn. Dòng nào khiến bạn chần chừ lâu mới là dòng đáng giữ.

Cắt bảng trong một buổi tối

Cả quá trình mất khoảng nửa giờ. Bạn nên làm vào một tối không quá mệt, có giấy bút hoặc bảng tính trước mặt, và không cần hỏi ý ai.

  1. Chép toàn bộ các dòng hiện có ra một tờ giấy riêng, mỗi dòng một hàng, kèm số ngày đã đánh dấu trong tháng vừa qua nếu bạn còn nhớ hoặc còn sổ.
  2. Đánh dấu bên cạnh mỗi dòng một trong năm nhóm ở bảng trên: giữ, gộp, thả, gác lại, bỏ hẳn.
  3. Trong nhóm "giữ", khoanh tròn tối đa ba dòng quan trọng nhất. Nếu khó chọn, ưu tiên việc liên quan đến sức khoẻ theo chỉ định bác sĩ, rồi đến việc bạn muốn nhất, rồi mới đến việc dễ nhất.
  4. Với mỗi dòng được khoanh, viết lại thật cụ thể thế nào là "đã làm" và thế nào là mức tối thiểu cho ngày bận.
  5. Dựng bảng mới chỉ với các dòng đã khoanh. Đừng sửa trên bảng cũ, vì những ô trống cũ sẽ kéo tâm trạng xuống.
  6. Chuyển các dòng còn lại sang danh sách chờ ở trang cuối sổ hoặc một trang tính riêng, ghi ngày gác lại.
  7. Đặt một ngày nhìn lại sau bốn tuần, ghi ngay vào lịch hoặc ở góc trang đầu.

Ba dòng là con số gợi ý, không phải luật. Người đã quen theo dõi lâu có thể giữ bốn, năm. Người mới bắt đầu, hoặc đang trong giai đoạn bận rộn như mới có con nhỏ, mới đổi việc, nên bắt đầu với một hoặc hai.

Danh sách chờ: để những dòng đã gác không bị quên

Viết lý do bên cạnh mỗi dòng. Một câu ngắn như "gác vì tháng này tăng ca" hoặc "chưa có giày chạy" giúp bạn biết khi nào điều kiện đã đổi để đưa dòng đó trở lại. Không có lý do, danh sách chờ sẽ thành một nghĩa địa của những dự định.

Sắp theo thứ tự muốn làm. Dòng đầu danh sách là việc sẽ vào bảng đầu tiên khi có chỗ trống. Sắp sẵn từ bây giờ giúp bạn không phải cân nhắc lại từ đầu mỗi lần.

Áp dụng luật một vào một ra. Muốn đưa một dòng từ danh sách chờ vào bảng, phải có một dòng trong bảng được thả vì đã thành nếp, hoặc được gác lại. Luật này giữ cho bảng không phình ra lần nữa.

Chấp nhận một số dòng sẽ không bao giờ quay lại. Sau vài tháng, bạn sẽ thấy có những việc trong danh sách chờ mà mình không còn muốn làm. Gạch chúng đi là một kết quả tốt, không phải thất bại: bạn vừa tiết kiệm được sức cho những việc mình thật sự quan tâm.

Đừng đánh dấu dòng trong danh sách chờ. Có người vẫn ghi chú "hôm nay có đọc sách" dù dòng đó đã gác. Ghi như vậy vô tình dựng lại bảng cũ ở một chỗ khác. Nếu bạn làm được việc đó, cứ vui với việc đã làm, không cần ghi lại.

Khi nào thêm lại một dòng mới

Thời điểm hợp lý để thêm dòng là khi một trong các dòng hiện có đã ổn định. Một cách đo đơn giản: trong bốn tuần gần nhất, dòng đó được đánh dấu phần lớn số ngày, và bạn không còn phải cố nhớ mới làm. Con số cụ thể tuỳ bạn đặt, ví dụ giả định là khoảng năm ngày mỗi tuần với việc làm hằng ngày. Khi dòng đó đạt, bạn có thể thả nó ra khỏi bảng hoặc giữ thêm ít tuần, rồi đưa dòng đầu tiên trong danh sách chờ vào.

Thêm từng dòng một, cách nhau ít nhất hai tuần. Thêm hai ba dòng cùng lúc là cách nhanh nhất để quay về bảng mười lăm dòng. Nên chọn tuần ít biến động để thêm: không phải tuần trước Tết, không phải tuần chuyển nhà, không phải tuần con thi. Một dòng mới cần vài tuần yên ổn để bạn tìm được giờ và chỗ cho nó trong ngày.

Cuối cùng, mỗi lần bảng dài thêm, hãy tự hỏi lại câu hỏi ban đầu: nhìn vào bảng này mỗi tối có còn thấy nhẹ không. Nếu câu trả lời bắt đầu nghiêng về "không", bạn đã biết cách cắt, và lần cắt sau sẽ nhanh hơn nhiều so với lần đầu.

Câu hỏi thường gặp

Theo dõi bao nhiêu thói quen một lúc là vừa?

Không có con số đúng cho mọi người. Với người mới bắt đầu hoặc đang bận, một đến ba thói quen là mức dễ giữ. Người đã quen theo dõi có thể giữ bốn, năm dòng nếu mỗi tối đánh dấu không quá vài phút và không thấy nặng nề.

Cắt bớt thói quen khỏi bảng có phải là bỏ cuộc không?

Không. Phần lớn dòng bị cắt chỉ được chuyển sang danh sách chờ để quay lại khi có chỗ. Cắt bảng là chọn thứ tự làm, giúp những việc quan trọng nhất có đủ sự chú ý thay vì tất cả cùng dở dang.

Có nên giữ dòng uống thuốc trong bảng thói quen không?

Nếu bạn đang dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ và hay quên, việc đánh dấu sau mỗi lần uống là một cách nhắc hữu ích, nên ưu tiên giữ. Bảng chỉ dùng để nhắc và ghi lại, còn liều lượng và giờ uống luôn theo lời bác sĩ.

Thói quen đã thành nếp thì có cần theo dõi tiếp không?

Thường là không cần. Khi bạn làm đều mà không phải nhắc, đánh dấu chỉ còn là thủ tục. Bạn có thể thả dòng đó ra khỏi bảng và thỉnh thoảng nhìn lại, nếu thấy bắt đầu lỏng thì đưa vào bảng lại vài tuần.

Nên dựng bảng mới hay sửa trên bảng cũ khi cắt bớt?

Nên dựng bảng mới trên trang mới hoặc trang tính mới. Những cột trống của bảng cũ dễ làm bạn chùn tay mỗi khi mở ra. Bảng cũ có thể giữ lại ở trang trước để sau này đọc lại xem mình đã đi được bao xa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138