Người đi làm theo dõi khoá học trực tuyến hiệu quả nhất theo tuần chứ không theo ngày: mỗi tuần đặt số bài dự kiến, cuối tuần đánh dấu bài đã xong, bài tập đã nộp, và ghi một việc đã thử áp dụng vào công việc. Lịch làm việc thay đổi từng ngày, nên một ô mỗi ngày dễ thành chuỗi ô trống gây nản; một dòng mỗi tuần thì vừa đủ linh hoạt mà vẫn thấy rõ mình đang ở đâu trong khoá.
Bài này dành cho người học chứng chỉ, học thêm kỹ năng nghề, học một khoá dài nhiều tuần trên mạng trong khi vẫn làm toàn thời gian. Bạn sẽ có cách chia khoá học thành đơn vị ghi được, mẫu bảng tuần, cách xử lý những tuần dồn việc, và cách đọc lại sổ ở giữa khoá để quyết định học tiếp theo nhịp nào.
Vì sao khoá học trực tuyến dễ bỏ dở
Khoá học trên lớp có giờ cố định, có bạn học, có người điểm danh. Khoá học trực tuyến tự học thì không: bài giảng luôn ở đó, nên tuần này bận cứ để tuần sau. Một tuần thành hai, hai thành bốn, và tới lúc mở lại thì đã quên phần trước, phải học lại từ đầu hoặc thôi luôn. Đây là vòng quen thuộc với rất nhiều người đi làm.
Thanh tiến độ của nền tảng học thường chỉ cho biết bạn đã xem bao nhiêu phần trăm bài giảng. Nó không cho biết bạn đã bỏ bao nhiêu tuần, đã làm bài tập chưa, hay đã dùng được gì vào việc. Một khoá "đã xong 60 phần trăm" có thể là sáu tuần học đều hoặc sáu tháng học chắp vá.
Sổ theo dõi riêng giải quyết đúng chỗ đó. Nó ghi nhịp học theo thời gian thật, ghi cả tuần bỏ lỡ, và ghi cái mà nền tảng không ghi được: bạn đã làm gì với kiến thức vừa học. Nhìn sổ, bạn biết mình đang chậm hay đều, và quan trọng hơn, biết khoá học có đang giúp gì cho công việc không.
Sổ cũng giúp bạn trung thực với chính mình theo một cách mà trí nhớ không làm được. Hỏi một người học dở khoá học đã bỏ bao lâu, câu trả lời thường là "chắc vài tuần", trong khi thực tế là hai tháng. Một dòng ghi ngày cụ thể chấm dứt kiểu tự an ủi đó, không phải để trách mình, mà để biết lúc nào thật sự cần quay lại hoặc thật sự nên dừng.
Chia khoá học thành đơn vị ghi được
Trước khi ghi tuần đầu tiên, dành nửa giờ lập khung cho cả khoá. Đây là việc làm một lần, giúp mọi lần ghi sau đều nhanh.
- Mở đề cương khoá học, liệt kê các chương hoặc mô-đun, mỗi mục một dòng trên giấy hoặc bảng tính.
- Dưới mỗi chương, ghi số bài giảng, tổng thời lượng ước tính và số bài tập phải làm.
- Cộng tổng, chia cho số tuần bạn muốn học xong để có số bài dự kiến mỗi tuần. Ví dụ giả định: 48 bài, muốn xong trong 12 tuần, mỗi tuần 4 bài.
- Cộng thêm một khoảng dự phòng: ví dụ kế hoạch 12 tuần thì để hạn chót thật là 15 tuần. Người đi làm gần như luôn có vài tuần bận đột xuất.
- Đánh dấu những tuần đã biết trước là bận, như mùa chốt số liệu, đợt công tác, kỳ nghỉ lễ. Giảm số bài dự kiến ở những tuần đó ngay từ đầu.
- Ghi ngày bắt đầu, ngày dự kiến xong và một câu trả lời cho câu hỏi: học khoá này để làm được việc gì cụ thể trong công việc.
Câu trả lời ở bước cuối sẽ quay lại nhiều lần khi đọc sổ. Nó giúp bạn phân biệt một tuần học chậm vì bận và một khoá học không còn phục vụ mục đích ban đầu.
Mẫu bảng tuần
Mỗi tuần một dòng, ghi vào cuối tuần, mất chừng năm phút. Mẫu dưới là ví dụ giả định của bốn tuần đầu.
| Tuần | Bài dự kiến | Bài xong | Bài tập | Giờ học | Áp dụng | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 4 | 4 | Đã nộp | 3 | Thử mẫu báo cáo mới | Học sáng sớm |
| 2 | 4 | 3 | Đã nộp | 2,5 | Họp muộn hai tối | |
| 3 | 2 (tuần bận) | 2 | Chưa | 1 | Chốt số liệu cuối tháng | |
| 4 | 4 | 5 | Đã nộp bù | 4 | Dùng công thức mới cho bảng kế hoạch | Học thêm cuối tuần |
Cột "Bài xong" có thể vượt cột dự kiến ở tuần rảnh để bù; khác với thói quen hằng ngày, với khoá học có hạn chót thì việc bù theo tuần là hợp lý. Cột "Áp dụng" để trống cũng được; nó không phải nghĩa vụ mỗi tuần, nhưng khi có thì ghi lại.
Nếu thích ghi hằng ngày, có thể thêm một lưới nhỏ đánh dấu ngày nào có học; nhưng bảng tuần vẫn là nơi đọc lại chính.
Thanh tiến độ của nền tảng và sổ riêng
Thanh tiến độ đo việc xem, không đo việc học. Bật bài giảng chạy nền trong lúc làm việc khác cũng làm thanh tiến độ tăng. Sổ riêng ghi theo định nghĩa của bạn: bài xong là xem hết, ghi chép vài ý và làm được câu hỏi cuối bài nếu có.
Thanh tiến độ không nhớ tuần bỏ lỡ. Nó chỉ cho biết bạn đang ở đâu, không cho biết bạn đã đi tới đó theo nhịp nào. Dòng tuần trống trong sổ là thông tin quý khi bạn muốn hiểu vì sao khoá học kéo dài.
Dùng cả hai, mỗi thứ một việc. Thanh tiến độ để biết còn bao nhiêu bài; sổ để biết nhịp học và việc áp dụng. Mỗi cuối tuần, đối chiếu hai con số một lần cho khớp.
Dữ liệu học tập cũng là dữ liệu cá nhân. Nếu khoá học do công ty cấp, nền tảng có thể chia sẻ tiến độ với bộ phận nhân sự. Đọc điều khoản và hỏi rõ. Sổ riêng của bạn thì chỉ bạn xem, trừ khi bạn muốn chia sẻ.
Thông báo nhắc học nên vừa phải. Nhiều nền tảng gửi thư hoặc thông báo nhắc mỗi ngày. Với người đi làm, nhắc dày dễ thành phiền và bị tắt hết. Một lời nhắc mỗi tuần vào đúng khung giờ bạn hay học, cộng với việc ghi sổ cuối tuần, thường đủ để giữ nhịp.
Tuần bận việc: mức tối thiểu và tuần giữ chỗ
Với người đi làm, tuần bận không phải ngoại lệ mà là một phần của lịch. Thay vì để trống, có thể đặt sẵn một mức tối thiểu cho tuần bận: ví dụ xem một bài, hoặc chỉ đọc lại ghi chép của tuần trước trong mười lăm phút. Ghi tuần đó là "tuần giữ chỗ" trong sổ.
Mục đích của tuần giữ chỗ là không để mạch kiến thức đứt hẳn. Một khoá học bị bỏ ba tuần liền thường khiến bạn phải học lại phần trước; một khoá có ba tuần giữ chỗ thì vẫn nhớ mình đang ở đâu, tuần rảnh tiếp theo vào bài được ngay.
Khi đọc lại sổ, tuần giữ chỗ và tuần trống phải được phân biệt rõ. Tuần trống không có ghi chú là tín hiệu cần chú ý; tuần giữ chỗ là kế hoạch đang chạy đúng. Nhiều người thấy chỉ cần đổi cách gọi tên như vậy, cảm giác "lại bỏ một tuần" nhẹ đi hẳn, và họ quay lại dễ hơn.
Nếu tuần bận kéo dài thành tháng bận, đó là lúc dời hạn chót. Ghi ngày dời và lý do vào đầu sổ. Dời hạn có chủ đích khác hẳn với để khoá học trôi đi không hạn.
Ghi việc áp dụng vào công việc
Cột áp dụng là phần làm cho sổ học khác với một danh sách bài đã xem. Những gì nên ghi:
- Một việc cụ thể đã thử làm khác đi nhờ bài học, ví dụ "dùng cách lập bảng mới cho báo cáo tuần".
- Kết quả ngắn: được, chưa được, cần hỏi thêm.
- Câu hỏi nảy ra khi áp dụng, để mang vào phần hỏi đáp của khoá học hoặc hỏi đồng nghiệp.
- Phần kiến thức chưa dùng được ngay, ghi lại kèm bối cảnh có thể dùng sau.
- Lưu ý về dữ liệu: khi thử áp dụng với tài liệu công việc, không đưa dữ liệu khách hàng hay số liệu nội bộ vào bài tập nộp lên nền tảng học; dùng số liệu giả định thay thế.
Sau vài tháng, cột áp dụng trở thành bằng chứng rõ nhất về giá trị của khoá học. Khi cần trình bày với cấp trên về chứng chỉ vừa học, hay tự đánh giá có nên học khoá tiếp theo không, cột này nói thay bạn.
Nếu một tuần không có gì để ghi ở cột áp dụng, đừng cố bịa ra cho đủ. Có những chương nền tảng chỉ phát huy tác dụng khi học xong các chương sau; ô trống ở những tuần đó là bình thường và trung thực.
Đọc lại giữa khoá: học tiếp theo nhịp nào
Khi đi được khoảng nửa khoá, dành ba mươi phút đọc lại toàn bộ bảng tuần. Đếm số tuần học đủ, số tuần giữ chỗ, số tuần trống. So số bài đã xong với số bài dự kiến tới thời điểm này. Ví dụ giả định: sau sáu tuần, xong 20 trên 24 bài dự kiến, hai tuần giữ chỗ, không tuần trống. Như vậy là đúng nhịp, chỉ cần giữ.
Tiếp theo, xem cột giờ học và cột ghi chú để tìm khung giờ nào học đều nhất: sáng sớm, giờ nghỉ trưa, trên xe, hay tối muộn. Dời nhiều bài hơn vào khung giờ đó cho nửa sau của khoá.
Đọc lại cột áp dụng và câu trả lời ở đầu sổ về lý do học. Nếu nửa đầu đã có vài việc áp dụng được, khoá học đang đúng hướng. Nếu cột này trống trơn và bạn thấy kiến thức không liên quan tới việc mình làm, có thể cân nhắc chỉ học các chương cần thiết thay vì cố đi hết theo thứ tự.
Cuối cùng, điều chỉnh hạn chót nếu cần, ghi rõ vào sổ, và tiếp tục. Kết quả đọc lại chỉ để so với kế hoạch của chính bạn; tốc độ của đồng nghiệp cùng học hay của người khác trong diễn đàn khoá học không nói gì về hoàn cảnh của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Học khoá có buổi trực tuyến cố định thì có cần sổ không?
Vẫn có ích. Buổi trực tuyến đã có giờ cố định, nhưng phần tự học giữa các buổi, bài tập và việc áp dụng thì không ai theo dõi cho bạn. Sổ tuần ghi đúng những phần đó.
Đang học dở mà muốn đổi sang khoá khác thì ghi thế nào?
Ghi ngày dừng và lý do vào sổ khoá cũ, đánh dấu "gác" hoặc "dừng". Mở sổ mới cho khoá mới. Sau này đọc lại, bạn sẽ thấy mình hay đổi khoá ở giai đoạn nào và vì sao.
Mỗi tuần nên học bao nhiêu giờ khi đi làm toàn thời gian?
Tuỳ khối lượng công việc và gia đình của mỗi người. Cách thực tế là học thử hai tuần đầu theo mức bạn nghĩ là vừa, ghi lại số giờ thật, rồi dựa vào đó đặt kế hoạch cho phần còn lại.
Có nên học dồn vào cuối tuần cho đỡ phải nhớ mỗi ngày?
Có thể nếu cuối tuần của bạn ổn định. Nhược điểm là một cuối tuần bận làm mất cả tuần học. Nhiều người chọn kết hợp: vài bài ngắn trong tuần, phần bài tập dài để cuối tuần.
Học cùng đồng nghiệp thì có nên dùng chung một bảng?
Có thể dùng chung phần lịch học và câu hỏi, nhưng nên giữ bảng tiến độ riêng. Bảng chung dễ biến thành so ai học nhanh hơn, trong khi mỗi người có khối lượng việc khác nhau.
Học xong khoá rồi thì sổ còn dùng làm gì?
Giữ lại phần áp dụng và các câu hỏi chưa giải đáp. Vài tháng sau đọc lại, bạn sẽ thấy kiến thức nào đã thành thói quen làm việc, kiến thức nào cần ôn lại hoặc học sâu thêm.