DeuDan.comĐều Đặn
Theo dõi đọc sách và học tập

Sổ ghi sách đã đọc: mẫu bảng ghi từng cuốn, ngày bắt đầu, ngày xong và lý do dừng

Cách lập sổ ghi sách đã đọc: các cột nên có, ghi cả sách bỏ dở, dùng sổ với mục tiêu số cuốn mỗi năm mà không đọc vội, và câu hỏi đọc lại cuối năm.

Top-down view of a wooden desk in Đà Nẵng, a stack of closed books beside an open ruled notebook with blank pages, hand holding a pencil, morning sunlight

Sổ ghi sách đã đọc là một bảng mỗi cuốn một dòng: tên sách, ngày bắt đầu, ngày xong hoặc ngày dừng, và vài chữ nhận xét. Nó khác với sổ đánh dấu hằng ngày (mỗi ngày một ô) và khác với sổ ghi chép nội dung (chép ý hay, trích đoạn). Sổ này trả lời câu hỏi rất đơn giản mà phần lớn người đọc không trả lời được sau một năm: mình đã đọc những gì, mất bao lâu, bỏ cuốn nào và vì sao.

Bài dưới đây đưa ra mẫu cột có thể chép ngay, cách ghi cả những cuốn bỏ dở cho trung thực, cách dùng sổ khi bạn có đặt mục tiêu số cuốn mỗi năm, và một bộ câu hỏi để đọc lại sổ vào cuối năm. Mọi con số trong bài là ví dụ giả định.

Sổ ghi sách khác sổ đánh dấu ngày và sổ chép ý

Nhiều người gộp ba thứ vào một cuốn sổ rồi bỏ dở vì quá nặng. Sổ đánh dấu ngày cho biết nhịp đọc: tuần này đọc mấy ngày. Sổ chép ý cho biết nội dung: cuốn này dạy mình điều gì. Còn sổ ghi sách cho biết danh mục: năm nay đi qua những cuốn nào. Ba câu hỏi khác nhau, cần ba mức công sức khác nhau.

Sổ ghi sách là nhẹ nhất trong ba: mỗi cuốn chỉ ghi hai lần, lúc bắt đầu và lúc kết thúc. Một năm đọc mười lăm cuốn thì chỉ có ba mươi lần ghi. Chính vì nhẹ nên nó dễ sống sót qua những tháng bận, trong khi sổ chép ý hay bị bỏ ngang.

Nếu bạn đã có sổ đánh dấu ngày, sổ ghi sách có thể nằm ở trang cuối cùng cuốn sổ đó. Nếu bạn chỉ muốn làm một thứ, hãy bắt đầu bằng sổ ghi sách: sau một năm, đó là bộ dữ liệu có giá trị lâu nhất, vì nó cho bạn nhìn lại cả hành trình đọc mà không cần nhớ.

Phần ghi chép nội dung để nhớ lâu là một chủ đề riêng, có nhiều cách như đánh dấu bên lề, chép trích đoạn, tóm tắt mỗi chương. Ở sổ ghi sách, phần nhận xét chỉ nên dài một đến hai câu, đủ để mười năm sau đọc lại vẫn nhớ cuốn đó để lại cảm giác gì.

Các cột nên có trong bảng theo dõi từng cuốn

Bảng dưới là mẫu tám cột. Bạn không cần dùng đủ cả tám ngay; bốn cột đầu là phần lõi, các cột sau thêm vào khi thấy cần.

CộtGhi gìVì sao có ích
Số thứ tự1, 2, 3… theo thứ tự bắt đầu đọcĐếm nhanh số cuốn đã mở trong năm
Tên sách và tác giảViết đủ, không viết tắtVài năm sau vẫn tìm lại được
Ngày bắt đầuNgày mở trang đầuBiết mỗi cuốn mất bao lâu
Ngày xong hoặc ngày dừngGhi kèm chữ "xong" hoặc "dừng"Phân biệt sách đọc hết và sách bỏ dở
Hình thứcGiấy, điện tử, sách nói, mượn thư việnThấy mình đọc tốt ở dạng nào
Thể loạiVăn học, chuyên môn, lịch sử, kỹ năng…Nhận ra lệch hẳn về một loại
Nguồn biết tớiBạn giới thiệu, thấy ở hiệu sách, đọc tiếp tác giả cũBiết nguồn gợi ý nào hợp với mình
Một câu nhận xétCảm nhận ngắn, không chấm điểm cũng đượcNhớ lại cuốn sách sau nhiều năm

Có người thích thêm cột chấm sao cho từng cuốn. Điều này tuỳ ý, nhưng nên nhớ chấm sao là chấm cảm nhận của bạn lúc đó, không phải giá trị cuốn sách. Một cuốn bạn chấm thấp năm hai mươi tuổi có thể rất hợp khi bạn ba mươi lăm.

Ghi cả sách bỏ dở, và ghi lý do dừng

Sách bỏ dở là dữ liệu, không phải vết nhơ. Một sổ ghi chỉ toàn sách đọc xong là sổ đã được làm đẹp. Nó che mất thông tin quan trọng nhất: loại sách nào bạn hay bỏ, bỏ ở khoảng trang nào, bỏ vào mùa nào trong năm.

Ghi trang dừng. Viết "dừng ở trang 85" hoặc "dừng sau chương 3". Nếu sau này muốn đọc lại, bạn biết bắt đầu từ đâu; nếu thấy nhiều cuốn đều dừng quanh trang 60 đến 80, đó có thể là lúc sự hào hứng ban đầu hết và cần cách đọc khác.

Ghi lý do bằng vài chữ. Các lý do hay gặp: không hợp lúc này, quá khó so với vốn hiện có, bản dịch khó đọc, mất sách, bận đột xuất, chán. Chỉ cần một hai chữ, không cần giải thích dài.

Phân biệt dừng hẳn và tạm gác. Dùng hai chữ khác nhau, ví dụ "dừng" và "gác". Sách tạm gác có thể quay lại trong năm; sách dừng hẳn thì không tính nữa. Cuối năm, nhìn danh sách gác sẽ có ngay vài cuốn để đọc tiếp.

Không tự trách khi đọc lại cột này. Bỏ một cuốn không hợp để dành thời gian cho cuốn hợp hơn là quyết định của người đọc trưởng thành. Mục đích của cột lý do là để chọn sách tốt hơn, không phải để đếm lỗi.

Mục tiêu số cuốn mỗi năm: dùng sổ thế nào để không đọc vội

Đặt mục tiêu kiểu mười hai cuốn hay hai mươi cuốn một năm khá phổ biến. Nó cho một đích rõ ràng, nhưng cũng có mặt trái quen thuộc: tới tháng mười thấy còn thiếu nhiều, người đọc chọn sách mỏng, đọc lướt, hoặc gượng đọc hết một cuốn chán chỉ để được tính. Sổ ghi sách giúp bạn nhìn thấy mặt trái đó sớm.

Một cách giữ cân bằng là theo dõi song song hai con số: số cuốn đọc xong và số ngày có đọc. Nếu số cuốn tụt nhưng số ngày đọc vẫn đều, có thể bạn đang đọc một cuốn dày hoặc khó, và đó là điều tốt. Nếu cả hai cùng tụt, mới là lúc xem lại lịch đọc.

Cách thứ hai là chia mục tiêu năm thành nhịp quý thay vì đếm ngược tới cuối năm. Ví dụ giả định: mục tiêu mười hai cuốn thì mỗi quý khoảng ba cuốn, và cuối mỗi quý bạn chỉ xem quý đó, không cộng dồn nợ từ quý trước. Cách nhìn này bớt áp lực hơn nhiều so với một con số lớn treo cả năm.

Cách thứ ba, đơn giản nhất: đặt mục tiêu theo hành động thay vì theo số cuốn, ví dụ "đọc ít nhất năm ngày mỗi tuần", rồi để số cuốn tự đến. Sổ ghi sách vẫn đếm số cuốn, nhưng con số đó chỉ để xem lại, không phải để đuổi theo.

Dựng sổ trên giấy, bảng tính hay điện thoại

Mỗi công cụ có lợi thế riêng. Chọn một nơi ghi chính và giữ nó ít nhất một năm, để cuối năm có một danh sách liền mạch.

  • Sổ giấy khổ nhỏ: kẻ bảng ở hai trang đối nhau, mỗi trang khoảng hai mươi dòng là đủ cho một năm với phần đông người đọc. Sổ giấy để lâu dài, lật lại sau nhiều năm vẫn thú vị.
  • Trang cuối của cuốn sổ đánh dấu ngày: nếu bạn đã có sổ đánh dấu, dành vài trang cuối làm danh sách sách. Một cuốn sổ, hai việc, ít thứ phải mang theo.
  • Bảng tính: mỗi cuốn một dòng với các cột như mẫu ở trên. Bảng tính tự tính số ngày đọc mỗi cuốn bằng phép trừ hai cột ngày, tự đếm số cuốn theo thể loại. Lưu thêm một bản sao ở nơi khác để không mất cả năm dữ liệu khi máy hỏng.
  • Ứng dụng điện thoại hoặc trang mạng về sách: tiện quét mã sách, nhưng nhiều nơi để danh sách đọc ở chế độ công khai mặc định. Kiểm phần cài đặt quyền riêng tư trước khi nhập.
  • Một tấm thẻ trong mỗi cuốn: ghi ngày bắt đầu lên thẻ kẹp sách, xong thì chép sang sổ. Hợp với người hay quên ghi ngày bắt đầu.

Đừng mất cả buổi để trang trí sổ hay thiết kế bảng tính đẹp. Một bảng xấu mà ghi đủ một năm có giá trị hơn một bảng đẹp chỉ sống được ba tuần.

Đọc lại sổ vào cuối năm: bộ câu hỏi gợi ý

Tháng mười hai, dành ba mươi phút đọc lại cả danh sách. Không cần biểu đồ; trả lời lần lượt các câu dưới đây vào một trang giấy.

  1. Năm nay mở bao nhiêu cuốn, đọc xong bao nhiêu, dừng bao nhiêu, còn gác bao nhiêu? Ghi bốn con số này, so với năm trước nếu có.
  2. Cuốn nào mất lâu nhất và vì sao? Thường đó là cuốn khó hoặc cuốn đọc vào thời điểm bận; biết điều này giúp bạn xếp sách khó vào mùa rảnh hơn.
  3. Thể loại nào chiếm nhiều nhất? Có thể loại nào bạn muốn đọc mà cả năm không chạm tới không?
  4. Nguồn gợi ý nào cho ra những cuốn bạn nhận xét tốt nhất: bạn bè, hiệu sách, tác giả cũ, hay thư viện?
  5. Những cuốn bỏ dở có điểm chung gì: cùng thể loại, cùng hình thức, hay cùng một khoảng thời gian trong năm?
  6. Chọn ba cuốn đáng đọc lại hoặc đáng tặng người khác. Ghi chúng ra đầu trang sổ năm mới.
  7. Quyết định một điều chỉnh duy nhất cho năm sau: thêm một thể loại, đọc nhiều sách giấy hơn, hay bớt đặt mục tiêu số cuốn.

Câu hỏi cuối là quan trọng nhất. Một điều chỉnh nhỏ được làm thật có ích hơn năm điều chỉnh viết ra rồi quên.

Quyền riêng tư và chuyện chia sẻ danh sách đọc

Danh sách sách đã đọc tiết lộ khá nhiều về một người: mối quan tâm, nỗi lo, chuyện sức khoẻ, chuyện tiền bạc, quan điểm. Một danh sách có cuốn về chăm sóc người bệnh, cuốn về ly hôn, cuốn về quản lý nợ nói về đời sống riêng của bạn nhiều hơn bạn nghĩ. Vì vậy nên coi sổ ghi sách là dữ liệu cá nhân.

Nếu dùng dịch vụ trên mạng, kiểm xem danh sách có hiện công khai, có liên kết với tài khoản mạng xã hội, có tự đăng cập nhật mỗi khi bạn đánh dấu xong một cuốn không. Nếu dùng bảng tính chia sẻ, chỉ chia cho người bạn muốn. Sổ giấy thì riêng tư nhất, chỉ cần cất đúng chỗ.

Chia sẻ danh sách đọc với bạn bè có thể rất vui, ví dụ trao đổi gợi ý sách cuối năm. Điều nên tránh là biến nó thành cuộc đua số cuốn. Một người đọc ba cuốn sách dày trong năm và một người đọc ba mươi cuốn mỏng đều có hành trình riêng; đặt cạnh nhau chỉ làm một trong hai thấy nản. Sổ của bạn dùng để so với bạn của năm trước, như mọi dữ liệu thói quen khác.

Câu hỏi thường gặp

Sách đọc nhiều lần có ghi thành nhiều dòng không?

Có, mỗi lần đọc một dòng, kèm chữ "đọc lại" ở cột nhận xét. Như vậy bạn vẫn đếm được số lần đọc trong năm, và sau vài năm thấy được cuốn nào mình hay quay về.

Truyện tranh, sách thiếu nhi đọc cho con có ghi vào không?

Tuỳ mục đích của sổ. Nếu sổ để theo dõi việc đọc của riêng bạn, nên tách sách đọc cho con sang một trang khác. Trộn chung làm số cuốn tăng vọt và khó so với năm trước.

Đọc từng chương của nhiều cuốn cùng lúc thì ghi thế nào?

Mỗi cuốn vẫn một dòng với ngày bắt đầu riêng. Thời gian đọc mỗi cuốn sẽ dài hơn bình thường, điều đó không sao. Khi đọc lại sổ, bạn có thể thấy mình hợp đọc song song hay hợp đọc từng cuốn một.

Có nên ghi giá tiền hay nơi mua sách không?

Không cần thiết cho việc theo dõi thói quen đọc. Nếu bạn muốn quản lý tủ sách hay chi tiêu cho sách, nên làm một danh sách riêng, để sổ ghi sách gọn và tập trung vào chuyện đọc.

Lỡ quên ghi cả mấy tháng thì làm sao?

Ghi lại những cuốn còn nhớ, để trống ngày nếu không chắc và đánh dấu hỏi bên cạnh. Một danh sách thiếu vài ngày vẫn có ích hơn danh sách bỏ hẳn. Từ tháng này ghi tiếp như bình thường.

Sổ ghi sách nên giữ bao lâu?

Nên giữ lâu nhất có thể. Giá trị của sổ tăng theo năm: danh sách một năm cho bạn biết năm đó đọc gì, danh sách mười năm cho bạn thấy sở thích và mối quan tâm đã đổi ra sao qua từng giai đoạn sống.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138